Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 191

व्यामोहं गृहपुत्रोत्थं तृष्णामायासमन्वितम् । गत्वा यूयं द्रुतं मर्त्ये स्थातुकामान्नरान्स्त्रियः

vyāmohaṃ gṛhaputrotthaṃ tṛṣṇāmāyāsamanvitam | gatvā yūyaṃ drutaṃ martye sthātukāmānnarānstriyaḥ

Mit der Verblendung, die aus Haus und Kindern entspringt—zusammen mit Gier und Ermattung—geht schnell in die Menschenwelt und ergreift Männer und Frauen, die dort bleiben wollen, an das Weltliche gebunden.

व्यामोहम्delusion
व्यामोहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवि-आ-मुह् (धातु) → व्यामोह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गृहपुत्रोत्थम्arising from home and children
गृहपुत्रोत्थम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootगृह + पुत्र + उत्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of व्यामोहम्); तत्पुरुष ‘गृह-पुत्रेभ्यः उत्थम्/उत्थितम्’ (arising from home and children)
तृष्णाम्craving
तृष्णाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतृष्णा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आयासान्वितम्accompanied by toil/fatigue
आयासान्वितम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootआयास + अन्वित (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of व्यामोहम्/तृष्णाम् as a cluster); तत्पुरुष ‘आयासेन अन्वितम्’ (endowed with fatigue)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund), पूर्वक्रिया
यूयम्you (all)
यूयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषार्थे द्वितीय-पुरुष सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootद्रुतम् (अव्यय/नपुंसक-रूप)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
मर्त्येin the world of mortals
मर्त्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
स्थातुकामान्desiring to remain
स्थातुकामान्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थातु (तुमुन्/infinitive-base) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (of नरान्); उपपद-तत्पुरुष ‘स्थातुं कामः’ (desirous to stay)
नरान्men
नरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; (रूपं प्रथमा/द्वितीया बहुवचनयोः समानम्)

Indra (implied command within Pulastya’s narration)

Listener: Mahārāja (king)

Scene: Allegorical forces descend into a bustling town: Kāma and Krodha whisper into ears; Bhaya shadows doorways; Mada staggers through revelry; behind them loom Moha shaped like a house with child-forms, and Tṛṣṇā as a thirsty figure; people are ensnared by invisible cords.

V
Vyāmoha
T
Tṛṣṇā
Ā
Āyāsa
M
Men
W
Women

FAQs

Attachment-driven delusion and craving keep beings bound to the mortal condition; dharma requires vigilance against these inner traps.

Indirectly, Devī’s Arbuda shrine is glorified as so transformative that opposing forces attempt to keep people worldly-bound.

None; it describes psychological/spiritual obstacles rather than a rite.