Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

स्नात्वा मामुह्रदे पुण्ये यस्तल्लिंगं च पश्यति । शुक्लपक्षे चतुर्द्दश्यां फाल्गुने मासि मानवः । स प्राप्नोति परं श्रेयः सर्वतीर्थेषु दुर्लभम्

Transliteration

snātvā māmuhrade puṇye yastalliṃgaṃ ca paśyati | śuklapakṣe caturddaśyāṃ phālgune māsi mānavaḥ | sa prāpnoti paraṃ śreyaḥ sarvatīrtheṣu durlabham

Translation

Wer im heiligen Māmuhṛda badet und auch jenen Liṅga schaut—am vierzehnten Tag (Caturdaśī) der hellen Monatshälfte im Monat Phālguna—erlangt das höchste Heil, das selbst unter allen Tīrthas selten ist.

Word by Word

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), धातु: स्ना; अर्थे: पूर्वकर्म (having bathed)

• मामुह्रदे: in (the lake) Māmuhṛda
• मामुह्रदे: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मामुह्रद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (स्थलनाम), सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• पुण्ये: holy, meritorious
• पुण्ये: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; विशेषणम् (qualifying मामुह्रदे)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम् (qualifying लिङ्गम्)

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• शुक्लपक्षे: in the bright fortnight
• शुक्लपक्षे: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल + पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमास (शुक्लः पक्षः), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth lunar day
• चतुर्दश्याम्: Adhikaraṇa (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• फाल्गुने: in Phālguna
• फाल्गुने: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: फाल्गुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; मासविशेषणम् (qualifying मासि)

• मासि: in the month
• मासि: Adhikaraṇa (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• मानवः: a man
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; यः-सम्बन्धे (apposition to यः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; तदनुयोगी (correlative to यः)

• प्राप्नोति: attains
• प्राप्नोति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम् (qualifying श्रेयः/श्रेयस्)

• श्रेयः: highest good
• श्रेयः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रेयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन (प्रातिपदिक: श्रेयस्; रूपम्: श्रेयः)

• सर्वतीर्थेषु: among all sacred places
• सर्वतीर्थेषु: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमास (सर्वाणि तीर्थानि), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन

• दुर्लभम्: rare to obtain
• दुर्लभम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर् + लभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषणम् (qualifying श्रेयः)

Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Māmuhṛda

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpaśreṣṭha (king)

Visual Art Cues

Scene: On Phālguna bright fortnight’s 14th, pilgrims bathe in the hrada at dawn and then proceed west to behold the liṅga amid lamps and offerings, the whole landscape glowing with rare sanctity.

Characters & Entities

• Māmuhṛda Tīrtha
• Śiva-liṅga
• Phālguna
• Śukla Caturdaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right place and right time intensify merit: tīrtha-snānā joined with liṅga-darśana on an auspicious tithi yields exceptional spiritual welfare.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Māmuhṛda Tīrtha and the Mudgala-established liṅga associated with it.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathing at Māmuhṛda and seeing the liṅga specifically on Phālguna śukla caturdaśī (14th day of the bright fortnight).