Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

प्रविष्टो भगवान्वह्निर्यथा देवैर्न लक्ष्यते । तत्रोत्थेन दर्दुरेण तेषां प्रोक्तो हुताशनः

praviṣṭo bhagavānvahniryathā devairna lakṣyate | tatrotthena dardureṇa teṣāṃ prokto hutāśanaḥ

Der erhabene Vahni trat so ein, dass die Götter ihn nicht wahrnehmen konnten. Doch dort verriet ein auftauchender Frosch ihnen den Hutāśana.

प्रविष्टःentered
प्रविष्टः:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + विश् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (हुताशनः/वह्निः)
भगवान्venerable; divine
भगवान्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifying वह्निः)
वह्निःfire (Agni)
वह्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यथाas; in such a way that
यथा:
Kriya-viśeṣaṇa (Manner)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (as/just as)
देवैःby the gods
देवैः:
Karana/Agent (Instrumental agent/करण)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
not
:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध-निपात (negation particle)
लक्ष्यतेis seen; is noticed
लक्ष्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive: is perceived)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (there)
उत्थेनarisen; sprung up
उत्थेन:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying दर्दुरेण)
दर्दुरेणby a frog
दर्दुरेण:
Karana/Agent (Instrumental agent/करण)
TypeNoun
Rootदर्दुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
प्रोक्तःwas spoken of; was told
प्रोक्तः:
Kriya (Predicative/क्रिया-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (हुताशनः)
हुताशनःHutāśana (fire, ‘eater of offerings’)
हुताशनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहुत (कृदन्त/प्रातिपदिक) + अशन्/अशन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अग्निवाचक

Pulastya

Tirtha: Arbuda-jalāśaya / cascade vicinity (contextual)

Type: kund

Scene: Agni slips unseen into the waterscape; devas search in confusion. A frog suddenly surfaces, pointing out (by croak/gesture) the hidden presence of Hutaśana.

A
Agni (Vahni/Hutāśana)
D
Devas
F
Frog (Dardura)

FAQs

The divine may remain unseen even to the mighty; humble creatures can become instruments of revelation in sacred places.

The setting is Arbuda’s waters where Agni hides; the landscape itself functions as a sacred veil and revealer.

None stated; the verse highlights the motif of revelation at a sacred water-site.