Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

नंदिवर्द्धन उवाच । पापीयान्स विभो देशः फलमूलैर्विवर्जितः । पालाशैः खादिरैराढ्यो धवैः शाल्मलिभिस्तथा

naṃdivarddhana uvāca | pāpīyānsa vibho deśaḥ phalamūlairvivarjitaḥ | pālāśaiḥ khādirairāḍhyo dhavaiḥ śālmalibhistathā

Nandivardhana sprach: „O Herr, jene Gegend ist äußerst hart — ohne Früchte und Wurzeln. Doch ist sie reich an Palāśa- und Khadira-Bäumen sowie an Dhava und Śālmali.“

नन्दिवर्द्धनःNandivardhana
नन्दिवर्द्धनः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootनन्दिवर्द्धन (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन
पापीयान्worse, very sinful
पापीयान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तरप्-तुल्य (comparative: ‘worse’); विशेषण (देशः)
सःthat (place)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विभोO lord
विभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
देशःregion, place
देशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
फलमूलैःwith fruits and roots
फलमूलैः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootफल + मूल (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्व समास (फलानि च मूलानि च); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
विवर्जितःdevoid of
विवर्जितः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर्ज् (धातु) + वि (उपसर्ग)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (देशः)
पालाशैःwith palāśa trees
पालाशैः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootपालाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
खादिरैःwith khadira trees
खादिरैः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootखादिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
आढ्यःabundant, rich
आढ्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootआढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (देशः)
धवैःwith dhava trees
धवैः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootधव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
शाल्मलिभिःwith śālmali trees
शाल्मलिभिः:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootशाल्मलि (प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्रीलिङ्ग (वृक्षनाम), तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
तथाand also
तथा:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/उपसंहारार्थक (also/and so)

Nandivarddhana

Tirtha: Arbuda (prospective kṣetra on the mountain)

Type: peak

Listener: Vasiṣṭha (and/or the addressed ‘vibho’/lordly figure in context)

Scene: Nandivardhana points out a bleak, fruitless tract: thorny dryness and scrub, yet dense stands of palāśa (flame-of-the-forest), khadira, dhava, and śālmali trees under a harsh sky.

N
Nandivardhana
P
Palāśa
K
Khadira
D
Dhava
Ś
Śālmali

FAQs

Purāṇic sacred geography treats terrain itself as meaningful—describing a place truthfully is part of responsibly engaging with it.

The verse contributes to the Arbuda-khaṇḍa’s portrayal of the Arbuda region; no named tīrtha appears in this line.

None.