Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 46

ततः श्रुत्वा स्मितं कृत्वा चिंतयामास भामिनी । जरा मरणहीनोयं दैत्येन्द्रः शंभुना कृतः

tataḥ śrutvā smitaṃ kṛtvā ciṃtayāmāsa bhāminī | jarā maraṇahīnoyaṃ daityendraḥ śaṃbhunā kṛtaḥ

Da hörte es die strahlende Dame, lächelte und sann nach: „Dieser Fürst der Daityas ist von Śambhu (Śiva) frei von Alter und Tod gemacht worden.“

ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण) = indeclinable adverb; अर्थे: ‘तस्मात्/तदनन्तरम्’
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘श्रुत्वा’ = having heard
स्मितम्a smile
स्मितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsmita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘स्मितम्’ = smile (as object of ‘कृत्वा’)
कृत्वाhaving made/done
कृत्वा:
Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘कृत्वा’ = having done/made
चिन्तयामासthought/reflected
चिन्तयामास:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootcint (धातु)
Formलिट् (परिप्रश्न-परोक्श/Perfect); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; ‘चिन्तयामास’ = he/she thought (narrative perfect)
भामिनीthe lady (Bhāminī)
भामिनी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhāminī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
जराold age
जरा:
Visheshana-bhāva (Qualifier element)
TypeNoun
Rootjarā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; (समासे/वाक्ये ‘जरा-मरण-हीनः’)
मरणहीनःdevoid of death
मरणहीनः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmaraṇa + hīna (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नञ्/अभावार्थ-निर्देशः): ‘मरणेन हीनः’ = devoid of death; पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
दैत्येन्द्रःthe Daitya-king
दैत्येन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdaitya + indra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी): ‘दैत्यानाम् इन्द्रः’ = lord of the Daityas; पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
शम्भुनाby Śambhu (Śiva)
शम्भुना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootśambhu (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया (3rd/करण), एकवचन
कृतःmade/created
कृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
Formकृत-प्रत्ययान्त (क्त/PPP); पुल्लिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘made’

Pulastya (narration)

Tirtha: Arbuda

Type: kshetra

Listener: Mahi-pati (king) in the immediate address-context of the narration

Scene: The radiant lady (Devī) hears the report, smiles slightly, and inwardly reflects that the daitya-lord is free from old age and death by Śambhu’s act; a quiet but potent moment of divine strategy.

D
Devī (Śrīmātā / bhāminī)
D
Daityendra (Bāṣkali)
Ś
Śambhu (Śiva)

FAQs

Divine intelligence meets even extraordinary boons with higher strategy; dharma is upheld not only by force but by wisdom.

Arbuda mountain’s Devī-centered sacred setting frames the episode.

No rite is prescribed; the verse explains a crucial boon (jarā-maraṇa-hīnatva) granted by Śiva.