Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

धिग्धिङ्मे जीवितं नष्टं कुतः कार्यरतस्य च । कलत्र संग्रहं नैव मया कृतमबुद्धिना

dhigdhiṅme jīvitaṃ naṣṭaṃ kutaḥ kāryaratasya ca | kalatra saṃgrahaṃ naiva mayā kṛtamabuddhinā

Schande, Schande—mein Leben ist zugrunde! Was nützen all meine Mühen? In meiner Torheit habe ich nicht einmal eine Gattin und ein Hauswesen geordnet.

धिग्shame!
धिग्:
Sambodhana/Exclamation (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootधिग् (अव्यय)
Formनिन्दार्थक-अव्यय (interjection/particle of censure)
धिङ्shame!
धिङ्:
Sambodhana/Exclamation (उद्गार)
TypeIndeclinable
Rootधिङ् (अव्यय)
Formनिन्दार्थक-अव्यय (interjection), धिग् इत्यस्य पुनरुक्तिः
मेmy
मे:
Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (genitive: 'my')
जीवितम्life
जीवितम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजीवित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नष्टम्ruined, lost
नष्टम्:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootनश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषणम् (jīvitam)
कुतःhow/whence
कुतः:
Hetu/Question (प्रश्न-हेतु)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय/प्रश्न)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: 'whence/how')
कार्यरतस्यof one engaged in duties
कार्यरतस्य:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकार्य (प्रातिपदिक) + रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः सप्तमी/तत्पुरुषार्थे (कार्ये रतः = engaged in duties)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
कलत्रसंग्रहम्acquisition of a wife
कलत्रसंग्रहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकलत्र (प्रातिपदिक) + संग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (कलत्रस्य संग्रहः = acquiring a wife)
not
:
Pratishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
एवindeed/at all
एव:
Avadharana (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphasis)
मयाby me
मया:
Karana (Agent-instrumental/कर्तृ-तृतीया)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
कृतम्done
कृतम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे मुख्यक्रियापदवत् (has been done)
अबुद्धिनाthrough foolishness
अबुद्धिना:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootअ (नञ्) + बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासार्थे नकारान्त-उपपद (a-buddhi = lack of sense)

Uttaṅka (as quoted within Vasiṣṭha’s narration)

Scene: Uttaṅka sits or stands beside the firewood bundle, head bowed, one hand to chest, speaking a lament; the white lock is visible; the hermitage background is still, emphasizing inner turmoil.

V
Vasiṣṭha
U
Uttaṅka

FAQs

Dharma includes timely responsibility; neglecting one’s proper life-stage duties can lead to remorse and imbalance.

None directly; the verse focuses on personal dharma within the narrative.

No explicit ritual; it alludes to gṛhastha obligations (marriage/household order) as a dharmic framework.