Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

अंबरीष उवाच । मुक्तिं दातुमशक्तोसि त्वं च वृत्रनिषूदन । तव प्रसादाद्देवेश त्रैलोक्यं मम वर्त्तते । स्वागतं गच्छ देवेश न वरो रोचते मम

aṃbarīṣa uvāca | muktiṃ dātumaśaktosi tvaṃ ca vṛtraniṣūdana | tava prasādāddeveśa trailokyaṃ mama varttate | svāgataṃ gaccha deveśa na varo rocate mama

Ambārīṣa sprach: „O Töter des Vṛtra, du bist nicht fähig, Befreiung zu gewähren. Durch deine Gunst, o Herr der Götter, liegen die drei Welten bereits unter meiner Herrschaft. Willkommen – geh in Frieden; keine Gabe gefällt mir.“

अंबरीषःAmbarīṣa
अंबरीषः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootअंबरीष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
मुक्तिम्liberation
मुक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दातुम्to give
दातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), दानक्रियायाम् (to give)
अशक्तःunable
अशक्तः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + शक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; विशेषणम् (त्वम्)
असिyou are
असि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
वृत्रनिषूदनO slayer of Vṛtra
वृत्रनिषूदन:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवृत्र + निषूदन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः (वृत्रं निषूदयति)
तवyour
तव:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
प्रसादात्from (your) grace
प्रसादात्:
Apadana (Source/cause/अपादान)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
देवेशO lord of the gods
देवेश:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः)
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; द्विगुः (त्रयः लोकाः)
ममmy
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
वर्ततेexists/continues
वर्तते:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद
स्वागतम्welcome
स्वागतम्:
Prayojana/Asirvacana (Greeting/अभिवादन)
TypeNoun
Rootस्वागत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अभिवादनार्थे (as greeting)
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
देवेशO lord of the gods
देवेश:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
not
:
Nishedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
वरःa boon
वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
रोचतेpleases/is acceptable
रोचते:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद
ममto me/my
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

Ambārīṣa

Tirtha: Arbuda-kṣetra (within Prabhāsa-khaṇḍa’s pilgrimage frame)

Type: peak

Scene: A royal sage Ambārīṣa, serene and unmoved, respectfully dismisses Indra’s offer; Indra stands with vajra and regal splendor, yet the sage’s calm radiance dominates the scene.

A
Ambārīṣa
I
Indra (Vṛtraniṣūdana, Deveśa)
M
Mukti (Liberation)
T
Trailokya

FAQs

Mokṣa is beyond the jurisdiction of worldly power; even divine kingship and cosmic sovereignty are inferior to liberation and true spiritual pursuit.

No single tīrtha is specified in this verse; it serves the Arbuda-khaṇḍa’s dharmic narrative emphasizing the hierarchy of goals (puruṣārthas).

None; it is a doctrinal statement distinguishing Indra’s boons from liberation (mukti).