Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

पुलस्त्य उवाच । एवमुक्तस्तया शक्रः कामयामास तां तदा । निवृत्तमदनो भूत्वा तामुवाच सुमध्यमाम्

pulastya uvāca | evamuktastayā śakraḥ kāmayāmāsa tāṃ tadā | nivṛttamadano bhūtvā tāmuvāca sumadhyamām

Pulastya sprach: So von ihr angesprochen, begehrte Śakra sie sogleich. Doch seine Leidenschaft zügelnd, redete er erneut zu jener schlanktailligen Frau.

pulastyaḥPulastya
pulastyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootpulastya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
evamthus
evam:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)
uktaḥhaving been spoken to / addressed
uktaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvac (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
tayāby her
tayā:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
śakraḥŚakra (Indra)
śakraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootśakra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
kāmayāmāsadesired, longed for
kāmayāmāsa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkam (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; णिच् (causative) प्रयोग: कामयति
tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
nivṛtta-madanaḥwith desire/passion ceased
nivṛtta-madanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnivṛtta (कृदन्त/प्रातिपदिक) + madana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय: निवृत्तः मदनः यस्य/स्वरूपे (i.e., 'with passion withdrawn')
bhūtvāhaving become
bhūtvā:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeIndeclinable
Rootbhū (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय, absolutive/gerund)
tāmher
tām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
uvācasaid
uvāca:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
su-madhyamāmthe fair-waisted woman
su-madhyamām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsu (उपसर्ग/अव्यय) + madhyamā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय: सु + मध्यमā (well-waisted); विशेषणरूपेण संबोधनार्थे प्रयुक्ता (as epithet of 'her')

Pulastya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: Pulastya as sage-narrator appears in a side panel or upper register; Indra, though desirous, composes himself—hand raised in calm speech; the woman listens; the stream and mountain remain serene.

P
Pulastya
I
Indra (Śakra)

FAQs

Dharma is upheld not by the absence of desire but by the capacity to restrain and redirect it through discernment.

The Arbuda sacred landscape remains the narrative backdrop; tīrtha-mahātmya is conveyed through context rather than direct naming in this verse.

None; the verse emphasizes inner restraint rather than an external rite.