Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

सरस्वतीं समादध्यौ नदीं त्रैलोक्यपावनीम् । सा ध्याता मनसा तेन मुनिना तत्र तत्क्षणात्

sarasvatīṃ samādadhyau nadīṃ trailokyapāvanīm | sā dhyātā manasā tena muninā tatra tatkṣaṇāt

Er meditierte über Sarasvatī, den Fluss, der die drei Welten reinigt. Sobald der Weise sie im Geist schaute, war sie im selben Augenblick dort gegenwärtig.

सरस्वतीम्Sarasvatī
सरस्वतीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
समादध्यौhe meditated upon; fixed (his mind)
समादध्यौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + ध्यै (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नदीम्the river
नदीम्:
Karma (Appositional object/कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सरस्वतीम् इत्यस्य अप्पोजिशन (apposition)
त्रैलोक्य-पावनीम्purifier of the three worlds
त्रैलोक्य-पावनीम्:
Karma (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक; त्रि + लोक) + पावनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य पावनी)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
ध्याता(being) meditated upon
ध्याता:
Karta (Subject-complement/कर्तृपूरक)
TypeAdjective
Rootध्यातृ/ध्यात (प्रातिपदिक; √ध्यै (धातु) + क्त/क्तृ-भाव)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (PPP: 'meditated upon'/invoked)
मनसाby the mind
मनसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
तेनby him
तेन:
Karana (Agent-instrument marker/करण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
मुनिनाby the sage
मुनिना:
Karana (Instrument/Agent/करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb: there)
तत्क्षणात्immediately; at that very moment
तत्क्षणात्:
Kala/Apadana (Time-point: immediately/काल)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; तत्पुरुषः (तस्मिन् क्षणे/तत्क्षण)

Sūta (deduced)

Tirtha: Sarasvatī-prādurbhāva-sthāna (local Sarasvatī-kund/srotas)

Type: kund

Scene: The sage meditates; Sarasvatī appears instantly—personified goddess rising with a vīṇā and water-pot, or as a sudden surge of crystalline water forming a stream around the pit.

S
Sarasvatī
M
Muni
T
Trailokya

FAQs

Pure remembrance of a sacred power (śakti) can summon grace; the divine responds to concentrated dhyāna.

Sarasvatī is praised as a purifier across the cosmos; within Arbuda Khaṇḍa, her presence sanctifies the locale as a tīrtha-like field of intervention.

Mental worship/meditation (mānasa-dhyāna) upon Sarasvatī is exemplified as an efficacious spiritual act.