Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

श्राद्धं कृत्वा गयाशीर्षे लक्ष्मणेन विरुद्ध्य च । पुनः संप्रस्थितोऽरण्यं क्रोधाविष्टश्च तं प्रति

śrāddhaṃ kṛtvā gayāśīrṣe lakṣmaṇena viruddhya ca | punaḥ saṃprasthito'raṇyaṃ krodhāviṣṭaśca taṃ prati

Nachdem er auf dem Gayāśīrṣa die śrāddha-Riten vollzogen und sich dann mit Lakṣmaṇa entzweit hatte, brach er erneut in den Wald auf, von Zorn gegen ihn ergriffen.

श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
कृत्वाhaving performed
कृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) → कृत्वा (क्त्वान्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive); पूर्वकाल (having done)
गयाशीर्षेat Gayāśīrṣa (the head/peak of Gayā)
गयाशीर्षे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगया (प्रातिपदिक) + शीर्ष (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: गयायाः शीर्षम्); नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन
लक्ष्मणेनwith Lakṣmaṇa
लक्ष्मणेन:
Sahakarana (Accompaniment/सह)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति, एकवचन
विरुद्ध्यhaving quarreled/opposed
विरुद्ध्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवि + रुध् (धातु) → विरुद्ध्य (ल्यप्/क्त्वान्त-रूप)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); 'विरोधं कृत्वा/विरुद्ध्वा' अर्थे
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)
पुनःagain
पुनः:
Kriyavisheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक क्रियाविशेषण (adverb)
संप्रस्थितःset out, departed
संप्रस्थितः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + स्था (धातु) → संप्रस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अरण्यम्to the forest
अरण्यम्:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Rootअरण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गत्यर्थे कर्म (destination as object)
क्रोधाविष्टःpossessed by anger
क्रोधाविष्टः:
Karta (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्रोध (प्रातिपदिक) + आविष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तृतीया-तत्पुरुष: क्रोधेन आविष्टः); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण (सः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रतिtowards, against
प्रति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/संबन्धबोधक (preposition-like indeclinable)

Ṛṣis (the sages)

Tirtha: Gayāśīrṣa

Type: peak

Listener: Sūta

Scene: A śrāddha scene at Gayāśīrṣa—Rāma offering piṇḍa/tarpaṇa near a sacred spot—followed by a tense moment of disagreement with Lakṣmaṇa; the mood shifts from ritual solemnity to heated conflict, then departure into forest.

G
Gayāśīrṣa
Ś
Śrāddha
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Even after performing dharmic rites like śrāddha, one must guard against anger—inner discipline is integral to pilgrimage merit.

Gayāśīrṣa is referenced as a powerful śrāddha location, alongside the ongoing kṣetra under discussion in Nāgara Khaṇḍa.

Śrāddha (ancestral rite) at Gayāśīrṣa is explicitly mentioned.