Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

श्रीमतां च तथान्येषामस्मदीयप्रसादतः । त्वं च मंडूक यत्तेन विजिह्वो वह्निना कृतः । तद्भविष्यति ते शब्दो विजिह्वस्यापि दीर्घगः

śrīmatāṃ ca tathānyeṣāmasmadīyaprasādataḥ | tvaṃ ca maṃḍūka yattena vijihvo vahninā kṛtaḥ | tadbhaviṣyati te śabdo vijihvasyāpi dīrghagaḥ

Durch unsere Gnade wird es so sein für die Glücklichen und ebenso für die anderen. Und auch du, o Maṇḍūka—da das Feuer dich «gespaltenzüngig» gemacht hat—wird deine Stimme fortan weitreichend und lang anhaltend sein, selbst wie die eines Wesens mit geteilter Zunge.

श्रीमताम्of the illustrious/fortunate ones
श्रीमताम्:
Sambandha (Of)
TypeNoun
Rootश्रीमन्त् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन (Genitive pl)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (and)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (likewise/also)
अन्येषाम्of others
अन्येषाम्:
Sambandha (Of)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन (Genitive pl)
अस्मदीयप्रसादतःdue to our grace
अस्मदीयप्रसादतः:
Hetu (Cause)
TypeIndeclinable
Rootअस्मदीय (प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक) + तस् (अव्यय-प्रत्यय)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: 'our favor'); तस्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: 'from/because of')
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-एकवचन (Nominative sg)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (and)
मण्डूकO frog
मण्डूक:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमण्डूक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन-एकवचन (Vocative sg)
यत्that which
यत्:
Sambandha (Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (Nominative sg); सम्बन्धसूचक (relative pronoun: 'that which')
तेनby that
तेन:
Karana (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (Instrumental sg)
विजिह्वःtongue-altered, split-tongued
विजिह्वः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवि + जिह्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विशेषण (one with altered/split tongue; qualifying 'त्वम्')
वह्निनाby fire (Agni)
वह्निना:
Karana (Instrument)
TypeNoun
Rootवह्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन (Instrumental sg)
कृतःmade
कृतः:
Kriya (Predicate/State)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; कर्मणि प्रयोगे (made)
तत्that, therefore
तत्:
Sambandha (Anaphoric)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (Nominative sg); वाक्योपक्रम/अन्वय (that/therefore)
भविष्यतिwill be
भविष्यति:
Kriya (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार; प्रथमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद
तेyour
ते:
Sambandha (Possessor)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचन (Genitive sg)
शब्दःspeech, sound, voice
शब्दः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन (Nominative sg)
विजिह्वस्यof the split-tongued one
विजिह्वस्य:
Sambandha (Of)
TypeNoun
Rootविजिह्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (Genitive sg)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थ (also/even)
दीर्घगःlong-lasting, extended
दीर्घगः:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदीर्घ (प्रातिपदिक) + ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय: 'long-going' = long-lasting/extended); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विशेषण (qualifying 'शब्दः')

Devas (collectively, as benefactors in the narrative)

Tirtha: Agnitīrtha

Type: tirtha

Scene: Devas address Maṇḍūka, marked as ‘split-tongued’ by fire, and grant a boon that his voice will travel far; the moment emphasizes varada-mudrā and the contrast between defect and empowered proclamation.

D
Devas
M
Maṇḍūka
V
Vahni (Agni)

FAQs

Divine grace can transform even a perceived defect into a lasting spiritual capacity and blessing.

This verse functions as a narrative boon within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya flow, immediately before the shift to Agnitīrtha and Brahmakuṇḍa in the next adhyāya.

No direct ritual is prescribed here; it records a boon (prasāda) bestowed by the devas.