Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

त्वयापि यद्वचः प्रोक्तमसत्यं स्यान्न तत्क्वचित् । तस्मादेष क्षयं पक्षं वृद्धिं पक्षं प्रयास्यति

tvayāpi yadvacaḥ proktamasatyaṃ syānna tatkvacit | tasmādeṣa kṣayaṃ pakṣaṃ vṛddhiṃ pakṣaṃ prayāsyati

Auch die Worte, die du gesprochen hast, werden niemals unwahr werden. Darum wird er eine Hälfte des Monats im Abnehmen und eine Hälfte im Zunehmen durchschreiten.

त्वयाby you
त्वया:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
अपिalso/even
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ (also/even)
यत्which
यत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण (relative pronoun used adjectivally), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
वचःspeech/word
वचः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
प्रोक्तम्spoken/uttered
प्रोक्तम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); वचः इति पदस्य विशेषणम्
असत्यम्untrue/false
असत्यम्:
विधेय (Predicate complement)
TypeAdjective
Rootअसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); (भवति/स्यात्) इति क्रियायाः विधेय-विशेषणम्
स्यात्would be/might be
स्यात्:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
not
:
निपात (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
तत्that (speech/statement)
तत्:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (pronoun), नपुंसकलिङ्ग (Neuter), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
क्वचित्ever/anywhere
क्वचित्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्वचित् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb), देश/काल-अर्थ (anywhere/ever)
तस्मात्therefore
तस्मात्:
हेतु/अपादान (Reason/Source)
TypeIndeclinable
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अव्ययीभाववत् प्रयोगः; अपादानार्थे (ablative sense) ‘therefore/from that reason’
एषःthis (one)
एषः:
कर्ता (Subject)
TypeNoun
Rootएतद् (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम (demonstrative pronoun), पुल्लिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
क्षयम्waning/decline
क्षयम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
पक्षम्fortnight/phase
पक्षम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); क्षयम् इति विशेषणेन सह
वृद्धिम्increase/growth
वृद्धिम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
पक्षम्fortnight/phase
पक्षम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
प्रयास्यतिwill go/enter
प्रयास्यति:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootप्र + या (धातु)
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

Śiva

Type: kshetra

Listener: Brāhmaṇas/dvijas (audience)

Scene: A solemn pronouncement establishing the Moon’s cycle: a sage/authority speaks; the Moon is shown moving through a dark-to-bright arc, with pakṣa symbols (kṛṣṇa/śukla) and a calendrical wheel behind.

Ś
Śiva
D
Dakṣa
C
Candra
K
Kṛṣṇa-pakṣa
Ś
Śukla-pakṣa

FAQs

Truth (satya) is upheld as a cosmic principle: even a curse-word, once spoken, is integrated into a balanced divine order.

The verse belongs to the chapter’s tīrtha-māhātmya narrative, but its focus is cosmological (the lunar cycle) rather than a named pilgrimage spot.

None directly; it explains the lunar cycle structure—waning and waxing fortnights—as a consequence of the episode.