Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 21

ततः कालेन महता वल्मीकः समपद्यत । तस्मिन्क्षेत्रे स पाताले संप्रयातः शनैःशनैः

tataḥ kālena mahatā valmīkaḥ samapadyata | tasminkṣetre sa pātāle saṃprayātaḥ śanaiḥśanaiḥ

Dann, nach langer Zeit, entstand ein Valmīka, ein Ameisenhügel. In jenem heiligen Feld sank er nach und nach, ganz allmählich, hinab nach Pātāla, in die Unterwelt.

ततःthen, thereafter
ततः:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (काल/क्रमवाचक adverb)
कालेनby time, with time
कालेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/हेतु), एकवचन
महताgreat, long (time)
महता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; 'कालेन' इत्यस्य विशेषणम्
वल्मीकःan anthill
वल्मीकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवल्मीक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
समपद्यतcame to be, formed
समपद्यत:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√पद् (धातु)
Formलङ्-लकार (अनद्यतन-भूत/past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
क्षेत्रेin the field/holy area
क्षेत्रे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
सःhe/it
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
पातालेin the netherworld
पाताले:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
संप्रयातःhad gone down/advanced
संप्रयातः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-√या (धातु) → संप्रयात (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) विधेय-रूपेण; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'सः' इत्यस्य विधेयम्
शनैःslowly
शनैः:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
शनैःslowly (little by little)
शनैः:
Sambandha (Adverbial modifier/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootशनैः (अव्यय)
Formअव्यय (पुनरुक्ति; क्रियाविशेषण)

Skanda (deduced; Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya narrative style)

Tirtha: Nāgabila (forming stage)

Type: kund

Scene: A sacred field over long ages: an anthill rises, then slowly sinks as if the earth opens; the mound becomes a subtle portal to the underworld.

P
Pātāla
V
Valmīka (anthill)

FAQs

Sacred places are portrayed as living thresholds—time itself reveals hidden routes and powers within a tīrtha.

The kṣetra connected to the Nāgabila/Hāṭakeśvara milieu in Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

None explicitly here; it sets the mythic geography that later supports worship and merit.