Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 79›Shloka 48
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

Devanagari script

इन्द्र उवाच । अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाद्यन्मया कुकृतं कृतम् । तत्क्षंतव्यं द्विजैः सर्वैर्विशेषाद्दक्ष वाक्यतः

Transliteration

indra uvāca | ajñānādyadi vā jñānādyanmayā kukṛtaṃ kṛtam | tatkṣaṃtavyaṃ dvijaiḥ sarvairviśeṣāddakṣa vākyataḥ

Translation

Indra sprach: „Ob aus Unwissenheit oder wissentlich — welches Unrecht ich auch begangen habe, mögen alle Brāhmaṇas es vergeben, besonders gemäß dem Wort Dakṣas.“

Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Speech verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
अज्ञानात्from ignorance
अज्ञानात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootअज्ञान (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; हेत्वर्थ (from/through ignorance)
यदिif
यदि:
Hetu/Śarta (Condition/शर्त)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तसूचक (if)
वाor
वा:
Sambandha-bodhaka (Disjunction/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (or)
ज्ञानात्from knowledge/knowingly
ज्ञानात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootज्ञान (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; हेत्वर्थ (from knowledge/knowingly)
यत्whatever/that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; सम्बन्धसूचक (that which)
मयाby me
मया:
Karta (Agent in passive sense/कर्तृ)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन; सर्वनाम (by me)
कुकृतम्evil deed
कुकृतम्:
Karma (Object complement/कर्म)
TypeNoun
Rootकु + कृत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कुत्सितं कृतम्); प्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम्
कृतम्done
कृतम्:
Kriyā (Predicative/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त) कृत
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used predicatively); प्रथमा/द्वितीया, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (done)
तत्that
तत्:
Karma (Thing referred/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; अनुवादक (that)
क्षन्तव्यम्should be forgiven
क्षन्तव्यम्:
Vidheyaviśeṣaṇa (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootक्षम (धातु) + तव्यत् (कृदन्त) क्षन्तव्य
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: ‘to be forgiven’); प्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विधेय
द्विजैःby the Brahmins
द्विजैः:
Karta (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formतृतीया, बहुवचन, पुल्लिङ्ग
सर्वैःby all
सर्वैः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formतृतीया, बहुवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषणम् (of dvijaiḥ)
विशेषात्especially
विशेषात्:
Kriyāviśeṣaṇa/Hetu (Especially/from the standpoint/विशेष)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषार्थे (especially)
दक्षO Dakṣa
दक्ष:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन, एकवचन, पुल्लिङ्ग
वाक्यतःbecause of (your) statement
वाक्यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; हेत्वर्थ/प्रमाणार्थ (on account of the word/statement)
Speaker

Indra (Śakra, Sahasrākṣa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Indra speaks directly, hands joined, eyes lowered, confessing wrongdoing done knowingly or unknowingly, requesting forgiveness from all brāhmaṇas, emphasizing Dakṣa’s directive.

Characters & Entities
I
Indra
B
Brāhmaṇas (Dvijas)
D
Dakṣa

FAQs

Repentance and seeking forgiveness from the righteous is a dharmic remedy that restores order even after deliberate or accidental wrongdoing.

The verse sits in a Tīrthamāhātmya sequence tied to a kuṇḍa/liṅga context; the immediate focus is moral purification through kṣamā (forgiveness).

Atonement here is expressed as seeking forgiveness from dvijas; no specific dāna/snānā/homa is stated in this verse.

←Previous Verse
Next Verse→