Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

सापि तेन परित्यक्ता पतिना हृष्टमानसा । ज्ञात्वा तत्तीर्थमाहात्म्यं वैश्वानरमुखेरितम्

sāpi tena parityaktā patinā hṛṣṭamānasā | jñātvā tattīrthamāhātmyaṃ vaiśvānaramukheritam

Obwohl sie von ihrem Gatten verlassen wurde, blieb auch sie im Herzen froh, da sie die Größe jenes Tīrtha erkannt hatte, wie sie aus dem Munde Vaiśvānara (Agni) verkündet wurde.

साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवादार्थक अव्यय (also/even)
तेनby him
तेन:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम
परित्यक्ताabandoned
परित्यक्ता:
Kriyā (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-त्यज् (धातु)
Formक्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘abandoned’
पतिनाby (her) husband
पतिना:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
हृष्टमानसाwith a delighted mind
हृष्टमानसा:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootहृष्ट + मानस (प्रातिपदिके)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (हृष्टं मानसं यस्याः सा)
ज्ञात्वाhaving learned
ज्ञात्वा:
Kriyā (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; ‘having known’
तत्that
तत्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (तीर्थमाहात्म्यम् इति विशेष्य)
तीर्थमाहात्म्यम्the greatness of the sacred place
तीर्थमाहात्म्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ + माहात्म्य (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (तीर्थस्य माहात्म्यम्)
वैश्वानरमुखेरितम्uttered by Vaiśvānara (Agni)
वैश्वानरमुखेरितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवैश्वानर + मुख + ईरित (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (वैश्वानरस्य मुखेन ईरितम् = uttered by Vaiśvānara’s mouth); विशेषण (तीर्थमाहात्म्यम्)

Narrator within the dialogue frame (explicitly references Vaiśvānara as the proclaimer)

Tirtha: Rudraśīrṣa (kuṇḍa)

Type: kund

Scene: The abandoned woman remains ‘hṛṣṭa-mānasā’, serene and uplifted, contemplating the tīrtha’s greatness as spoken by Agni; the pond appears luminous, suggesting inner purification made visible.

V
Vaiśvānara (Agni)
T
Tīrtha

FAQs

Understanding tīrtha-māhātmya (the sacred site’s greatness) brings inner uplift and faith, independent of external acceptance.

The same ‘that tīrtha’—the Rudraśīrṣa-associated shrine and pond—whose greatness Agni proclaims.

None directly; emphasis is on hearing/knowing the māhātmya (śravaṇa/jñāna) as spiritually beneficial.