Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 49

अनेन तपसा तुष्टा पुष्कलेन तवाधुना । अहं भार्या सुरेन्द्रस्य शचीति परिकीर्तिता । त्रैलोक्येऽपि स्वयं प्राप्ता दयां कृत्वा तवोपरि

anena tapasā tuṣṭā puṣkalena tavādhunā | ahaṃ bhāryā surendrasya śacīti parikīrtitā | trailokye'pi svayaṃ prāptā dayāṃ kṛtvā tavopari

Durch deine reiche Askese bin ich nun erfreut. Ich bin Śacī, gerühmt als Gemahlin Indras, des Herrn der Götter. Aus Mitgefühl für dich bin ich aus eigenem Antrieb gekommen, selbst über die drei Welten hinweg.

अनेनby this
अनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (Instrumental, Singular)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Instrumental, Singular)
तुष्टाpleased
तुष्टा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (Feminine, Nominative, Singular)
पुष्कलेनabundant, great
पुष्कलेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootपुष्कल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (Instrumental, Singular)
तवyour
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive, Singular)
अधुनाnow, at present
अधुना:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Nominative, Singular)
भार्याwife
भार्या:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
सुरेन्द्रस्यof Indra (lord of gods)
सुरेन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसुरेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Genitive, Singular)
शचीŚacī
शची:
Karta (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootशची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
परिकीर्तिताis renowned/called
परिकीर्तिता:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरि-√कीर्त् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (Feminine, Nominative, Singular)
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Locative, Singular)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण/समुच्चयार्थक-निपात (particle: also/even)
स्वयम्personally, oneself
स्वयम्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मकर्तृवाचक (reflexive adverb)
प्राप्ताhaving come/arrived
प्राप्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र-√आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (Feminine, Nominative, Singular)
दयाम्compassion
दयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)
कृत्वाhaving done/made
कृत्वा:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त कृदन्त (absolutive/gerund)
तवof you/your
तव:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive, Singular)
उपरिupon, towards
उपरि:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootउपरि (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (prepositional adverb: upon/over)

Śacī (Indrāṇī)

Type: kshetra

Scene: The divine lady reveals her identity: ‘I am Śacī, Indra’s wife.’ She explains she is pleased by the devotee’s abundant austerity and has come across the three worlds, moved by compassion, to bestow grace.

Ś
Śacī
I
Indra (Surendra)
T
Trailokya

FAQs

Sincere tapas draws compassionate attention from higher divine powers; grace descends when effort is pure and sustained.

The verse is embedded in a tīrtha-māhātmya chapter (Nāgara Khaṇḍa, Adhyāya 62); the tīrtha’s name is not stated in this verse alone.

Tapas (austerity) is the implied discipline; no explicit procedural details are given in this verse.