Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

स त्यक्तो बांधवैः सर्वैः कलत्रैरपि वल्लभैः । ततो वैराग्यमापन्नो भृगुपातं पपात सः

sa tyakto bāṃdhavaiḥ sarvaiḥ kalatrairapi vallabhaiḥ | tato vairāgyamāpanno bhṛgupātaṃ papāta saḥ

Von allen Verwandten verlassen, sogar von der geliebten Gattin (oder den Gattinnen), gelangte er in Vairāgya, in heilige Entsagung, und begab sich zur Tīrtha namens Bhṛgupāta.

सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्यक्तःwas abandoned
त्यक्तः:
Kriyā (Predicate—state)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formकृदन्त (भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि—‘abandoned’
बांधवैःby relatives
बांधवैः:
Karta (Agent)
TypeNoun
Rootबान्धव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
सर्वैःall
सर्वैः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण
कलत्रैःby wives
कलत्रैः:
Karta (Agent)
TypeNoun
Rootकलत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Addition)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवाद-निपात (also/even)
वल्लभैःbeloved
वल्लभैः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootवल्लभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (कलत्रैः इत्यस्य)
ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequence)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअनन्तर/हेतुवाचक-अव्यय (then/thereupon)
वैराग्यम्dispassion
वैराग्यम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootवैराग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आपन्नःhaving attained
आपन्नः:
Kriyā (Predicate—state)
TypeVerb
Rootआ + पद् (धातु)
Formकृदन्त (भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त, परन्तु कर्तरि-भावे ‘having attained’), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भृगुपातम्Bhṛgu’s fall (a precipice/spot named Bhṛgupāta)
भृगुपातम्:
Karma (Goal/Object of motion)
TypeNoun
Rootभृगु (प्रातिपदिक) + पात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—भृगोः पातः (षष्ठी-तत्पुरुष)
पपातfell
पपात:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्त-प्रयोग (emphatic repetition)

Sūta (continuing narration)

Tirtha: Bhṛgupāta

Type: ghat

Scene: A leprosy-afflicted man, shunned by family and wife, walks alone with a staff toward a rugged riverbank/ghāṭa called Bhṛgupāta, his face softened by dispassion.

B
Bhṛgu
B
Bhṛgupāta

FAQs

Suffering can awaken vairāgya, redirecting a person from worldly reliance to tīrtha-seeking and inner reform.

Bhṛgupāta, presented as a named sacred place within the Nāgarakhaṇḍa’s tīrtha framework.

Pilgrimage/approach to Bhṛgupāta is implied as the next step of seeking relief and purification after remorse and detachment.