Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 83

राज्यकर्मप्रसक्तेन भोगासक्तेन नंदिनि । स्वयमेवाधुना लब्धं नाहं सन्त्यक्तुमुत्सहे

rājyakarmaprasaktena bhogāsaktena naṃdini | svayamevādhunā labdhaṃ nāhaṃ santyaktumutsahe

„O Nandinī, verstrickt in die Pflichten des Königtums und an weltliche Genüsse gebunden, wage ich nicht, das aufzugeben, was ich erst jetzt von selbst erlangt habe.“

राज्यकर्मप्रसक्तेनbecause (I am) engaged in royal duties
राज्यकर्मप्रसक्तेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeAdjective
Rootराज्य (प्रातिपदिक) + कर्म (प्रातिपदिक) + प्रसक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-एकवचनम् (Instr. sg.); समासः (षष्ठी/तत्पुरुष-प्रायः): ‘राज्यकर्मणि प्रसक्तः’ = engaged in royal duties
भोगासक्तेनbecause (I am) attached to enjoyments
भोगासक्तेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeAdjective
Rootभोग (प्रातिपदिक) + आसक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-एकवचनम् (Instr. sg.); ‘भोगेषु आसक्तः’
नन्दिनिO Nandinī
नन्दिनि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनन्दिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-एकवचनम् (Voc. sg.)
स्वयम्by oneself; of itself
स्वयम्:
None
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb)
एवindeed; just
एव:
None
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)
अधुनाnow
अधुना:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)
लब्धम्obtained
लब्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootलभ् (धातु) → लब्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (PPP); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (Nom./Acc. sg.)
not
:
None
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-एकवचनम् (Nom. sg.)
सन्त्यक्तुम्to abandon
सन्त्यक्तुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootसम्+त्यज् (धातु) → सन्त्यक्तुम् (तुमुन्)
Formतुमुनन्त-अव्ययकृदन्तम् (infinitive); ‘to abandon completely’
उत्सहेI am able; I dare
उत्सहे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootउत्सह् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; आत्मनेपदम्

Mahīpāla (the king)

Type: kshetra

Listener: Nandinī

Scene: A king speaks to Nandinī with a conflicted expression—one hand gesturing toward royal insignia (crown/scepter), the other toward the sacred grove/temple—showing the pull between duty and renunciation.

N
Nandinī

FAQs

It highlights how attachment to power and pleasure obstructs renunciation, even when spiritual opportunity arises.

The broader passage belongs to the Kalaśeśvara-tīrtha Māhātmya within Nāgarakhaṇḍa.

No direct ritual is prescribed in this verse; it expresses the king’s inner limitation due to attachment.