Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 51›Shloka 57
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 57

Devanagari script

तां दृष्ट्वा सोऽपि दुष्टात्मा वैराग्यं परमं गतः । सत्याशया पुनः प्राप्ता संत्यज्य प्राणजं भयम्

Transliteration

tāṃ dṛṣṭvā so'pi duṣṭātmā vairāgyaṃ paramaṃ gataḥ | satyāśayā punaḥ prāptā saṃtyajya prāṇajaṃ bhayam

Translation

Als er sie sah, gelangte selbst jener mit bösem Herzen zur höchsten Leidenschaftslosigkeit. Im Vertrauen auf die Wahrheit kehrte sie wieder zurück und warf die an das Leben haftende Furcht von sich.

Word by Word
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम-रूप (fem. acc. sg.)
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having seen’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-रूप (masc. nom. sg.)
अपिalso, even
अपि:
Sambandha/Emphasis (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपि-अर्थ ‘also/even’
दुष्टात्माthe wicked-souled one
दुष्टात्मा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुष्ट (कृदन्त/विशेषण-प्रातिपदिक) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दुष्टः आत्मा यस्य/दुष्ट आत्मा)
वैराग्यम्dispassion, detachment
वैराग्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवैराग्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neut. acc. sg.)
परमम्supreme
परमम्:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणं ‘वैराग्यम्’ प्रति (neut. acc. sg.)
गतःattained, went to
गतः:
Karta (Predicate participle/कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः (masc. nom. sg.)
सत्याशयाwith true hope / by hope in truth
सत्याशया:
Hetu/Karaṇa (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक) + आशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-समास ‘सत्य-आशया’ = सत्ये आशा यस्याः/सत्याशा; (instr. sg.)
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)
प्राप्ताwas obtained/returned (fem.)
प्राप्ता:
Karta (Predicate participle/कर्तृ-सम्बन्ध)
TypeVerb
Rootप्राप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (fem. nom. sg.)
संत्यज्यhaving abandoned
संत्यज्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + त्यज् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having completely abandoned’
प्राणजम्born of life (i.e., instinctive)
प्राणजम्:
Viśeṣaṇa (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राण (प्रातिपदिक) + ज (कृदन्त-प्रातिपदिक, ‘born’)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष ‘प्राणात् जायते’ (neut. acc. sg.), विशेषणं ‘भयम्’ प्रति
भयम्fear
भयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (neut. acc. sg.)
Speaker

Narrator (Purāṇic narrator voice within the Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A tense forest-tīrtha encounter: a fearsome tiger, softened by witnessing a woman’s unwavering truth and return; the atmosphere shifts from threat to serenity as dispassion dawns in the predator and fear drops away in the devotee.

Characters & Entities
N
Nandinī
V
vyāghra (tiger)
V
vairāgya
S
satya

FAQs

Truth and vow-keeping have transformative power, awakening detachment and moral clarity even in a violent being.

The sanctity is conveyed through the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya setting; the line itself does not name a separate tīrtha.

None explicitly; the emphasis is on inner dharma—fearlessness rooted in satya.

←Previous Verse
Next Verse→