Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

Devanagari script

ततः स पार्थिवस्ते च सर्व एव द्विजातयः । प्रचक्रुर्जागरं तस्य महाकालस्य संनिधौ

Transliteration

tataḥ sa pārthivaste ca sarva eva dvijātayaḥ | pracakrurjāgaraṃ tasya mahākālasya saṃnidhau

Translation

Darauf hielten jener König und alle Zweimalgeborenen wahrlich die Vigil in der unmittelbaren Gegenwart Mahākālas.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adverbial (Time)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + तस् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; काल/अनन्तर्ये (then/thereupon)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पार्थिवः: the king
• पार्थिवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘राजा’ इत्यर्थे

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• च: and
• च: Connector (Samuccaya)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• एव: indeed
• एव: Particle (Avadhāraṇa)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारणार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)

• द्विजातयः: the twice-born (Brahmins etc.)
• द्विजातयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विजाति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘द्विज’ (ब्राह्मणादयः)

• प्रचक्रुः: they performed/undertook
• प्रचक्रुः: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• जागरम्: vigil
• जागरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• तस्य: of him/that (deity)
• तस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• महाकालस्य: of Mahākāla
• महाकालस्य: Shashthi-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: महाकाल (प्रातिपदिक: महा + काल)
• Form: कर्मधारय-समासः; पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• संनिधौ: in the presence
• संनिधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संनिधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), एकवचनम्

Speaker

Sūta (narrative continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahākāla-sthāna

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: The king and a gathered body of brāhmaṇas keep awake through the night before Mahākāla’s shrine; the sanctum glows with lamps; priests sit with Vedic implements; the king remains seated in disciplined devotion.

Characters & Entities

• Mahākāla
• Sūta

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion becomes most potent when performed at the deity’s saṃnidhi (sacred presence), uniting rulers and sages in shared dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mahākāla’s immediate sacred presence—i.e., the Mahākāla shrine/kṣetra (traditionally Ujjain).

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing jāgaraṇa (night vigil) specifically in the presence of Mahākāla.