Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

सूत उवाच । तत्र सारस्वतं तीर्थमन्यदस्ति सुशोभनम् । यत्र स्नातोऽतिमूकोऽपि भवेद्वाक्यविचक्षणः

sūta uvāca | tatra sārasvataṃ tīrthamanyadasti suśobhanam | yatra snāto'timūko'pi bhavedvākyavicakṣaṇaḥ

Sūta sprach: „Dort gibt es noch einen anderen, herrlich strahlenden Tīrtha, genannt Sārasvata-Tīrtha. Wer dort badet, wird selbst wenn er äußerst stumm ist, gewandt und urteilsfähig in der Rede.“

सूतःSūta
सूतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
सारस्वतम्Sarasvat-related
सारस्वतम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसारस्वत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन (Singular); विशेषण
तीर्थम्a sacred ford
तीर्थम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
अन्यत्another
अन्यत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
सुशोभनम्very beautiful
सुशोभनम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + शोभन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—कर्मधारय (सु + शोभन)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative locative adverb)
स्नातः(one who has) bathed
स्नातः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्नात (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्ना (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
अतिमूकःeven very mute
अतिमूकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअति + मूक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—कर्मधारय (अति + मूक)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपवाद-अव्यय (particle: even/also)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
वाक्यविचक्षणःskilled in speech/eloquent
वाक्यविचक्षणः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवाक्य + विचक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); समासः—तत्पुरुष (वाक्येषु विचक्षणः)

Sūta

Tirtha: Sārasvata Tīrtha

Type: kund

Listener: Ṛṣis

Scene: A serene tīrtha pool/riverbank labeled ‘Sārasvata’, a devotee bathing; above or nearby, Sarasvatī with vīṇā and white lotus, blessing the bather; the devotee’s speech emerging as luminous syllables.

S
Sārasvata Tīrtha
S
Sarasvatī (implied)

FAQs

Tīrtha-snānā is portrayed as transforming inner faculties—here, granting vāk-sāmarthya (power of speech) through sacred association.

Sārasvata Tīrtha, a Sarasvatī-associated holy bathing place in the Puṣkara region.

Snāna (ritual bathing) at Sārasvata Tīrtha.