Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

कमण्डलुं तथान्यस्मिन्दिव्यवारिप्रपूरितम् । पुस्तकं च तथा वामे सर्वविद्यासमुद्भवम्

kamaṇḍaluṃ tathānyasmindivyavāriprapūritam | pustakaṃ ca tathā vāme sarvavidyāsamudbhavam

Und in eine andere Hand legte er ein kamaṇḍalu, angefüllt mit göttlichem Wasser; und in die linke Hand der Göttin ein Buch — die Quelle, aus der alles Wissen entspringt.

कमण्डलुम्water-pot
कमण्डलुम्:
Karma (Object held/कर्म)
TypeNoun
Rootकमण्डलु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (also)
अन्यस्मिन्in another (one)
अन्यस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; 'in another (hand)'
दिव्यवारिप्रपूरितम्filled with divine water
दिव्यवारिप्रपूरितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य + वारि + प्रपूरित (पू॒र् धातु, क्त; प्र-उपसर्ग)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष-समास: दिव्येन वारिणा प्रपूरितम्
पुस्तकम्book
पुस्तकम्:
Karma (Object held/कर्म)
TypeNoun
Rootपुस्तक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
तथाalso
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (also)
वामेin the left (hand)
वामे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; (हस्ते) इति अध्याहार्य
सर्वविद्यासमुद्भवम्source of all learning
सर्वविद्यासमुद्भवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + विद्या + समुद्भव (सम्+उद्+भू धातु, क्त/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: सर्वासां विद्यानां समुद्भवः (source of all knowledges)

Narrator (Purāṇic storyteller; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in a māhātmya narration)

Tirtha: Sarasvatī-tīrtha (implied)

Type: kshetra

Scene: The idol’s remaining hands are completed: a divine-water-filled kamaṇḍalu and a sacred book in the left, signifying the fountainhead of all learning.

B
Bhāratī (Sarasvatī)
K
Kamaṇḍalu
P
Pustaka (book/scripture)

FAQs

Knowledge and purity together—scripture and sanctifying water—form the foundation of dharmic life.

A Sarasvatī-associated riverbank tīrtha setting within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

Emphasizes sacred implements for worship—water-pot for consecration and book for vidyā-upāsanā.