Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 274›Shloka 74
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 74

Devanagari script

भगवन् ब्राह्मणोऽस्मीति जात्या चैव न कर्मणा । न कस्यचिन्मया दत्तं कदाचिन्नैव भोजनम् । केवलं देवविप्राणां वंचयित्वा धनं हृतम् । व्यसनेनाभिभूतेन द्यूतवेश्योद्भवेन च

Transliteration

bhagavan brāhmaṇo'smīti jātyā caiva na karmaṇā | na kasyacinmayā dattaṃ kadācinnaiva bhojanam | kevalaṃ devaviprāṇāṃ vaṃcayitvā dhanaṃ hṛtam | vyasanenābhibhūtena dyūtaveśyodbhavena ca

Translation

O seliger Herr! Ich heiße nur dem Geblüt nach ein Brāhmaṇa, nicht durch mein Tun. Niemals habe ich irgendwem zu irgendeiner Zeit Speise gegeben. Vielmehr habe ich selbst Götter und Brāhmaṇas betrogen und mir ihr Vermögen geraubt, überwältigt von Lastern, die aus Glücksspiel und Umgang mit Kurtisanen entsprangen.

Word by Word
भगवन्O Lord
भगवन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन
ब्राह्मणःa Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
None (Marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)
जात्याby birth
जात्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootजाति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; हेतौ/साधने (instrumental: 'by birth')
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
एवonly/indeed
एव:
None (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
नnot
न:
None (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation)
कर्मणाby action/deed
कर्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; साधन/हेतु (instrumental: 'by deeds')
नnot
न:
None (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
कस्यचित्of anyone
कस्यचित्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), एकवचन; अनिश्चित-सम्बन्ध (indefinite genitive: 'of anyone')
मयाby me
मया:
Karta (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
दत्तम्given
दत्तम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) → दत्त (कृदन्त)
Formभूतकृत् (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-प्रयोगे (PPP: 'given')
कदाचित्ever
कदाचित्:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb: 'ever/at any time')
नnot
न:
None (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध
एवat all/indeed
एव:
None (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
भोजनम्food/meal
भोजनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; (context: 'food/meal' as thing given)
केवलम्only
केवलम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकेवल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोग; क्रियाविशेषण (adverb: 'only/merely')
देवविप्राणाम्of the godly Brahmins
देवविप्राणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव + विप्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (देवानां विप्राः/देवसम्बन्धिनां विप्राणाम्); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
वंचयित्वाhaving deceived
वंचयित्वा:
Kriya (Non-finite/अनुबन्धक्रिया)
TypeVerb
Rootवञ्च् (धातु) → वंचयित्वा (क्त्वान्त; णिच् causative implied)
Formअव्ययकृदन्त (क्त्वा); पूर्वकालिक क्रिया (gerund): 'having deceived'
धनम्wealth
धनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
हृतम्stolen
हृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootहृ (धातु) → हृत (कृदन्त)
Formभूतकृत् (क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि (PPP: 'stolen/taken away')
व्यसनेनby addiction/misfortune
व्यसनेन:
Karana (Cause/करण)
TypeNoun
Rootव्यसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; कारण/हेतु (instrumental: 'due to addiction/misfortune')
अभिभूतेनoverpowered
अभिभूतेन:
Karta (Agent qualified/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअभि + भू (धातु) → अभिभूत (कृदन्त)
Formभूतकृत् (क्त); पुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण (qualifies implied 'मया')
द्यूतवेश्योद्भवेनby that arising from gambling and prostitutes
द्यूतवेश्योद्भवेन:
Karana (Cause/करण)
TypeNoun
Rootद्यूत + वेश्या + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (द्यूत-वेश्या-उद्भवः = gambling-and-prostitute-originated); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
Speaker

Penitent devotee/confessor (name not given in this excerpt)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Durvāsā / Hara (addressed as Bhagavan)

Visual Art Cues

Scene: A remorseful man addresses the Lord/sage: he admits being brāhmaṇa only by birth, never giving food, and having stolen wealth by deception, driven by gambling and courtesan-company; his posture is bowed, hands folded, face strained with shame and hope.

Characters & Entities
B
Brāhmaṇa
H
Hara (Śiva)

FAQs

Varṇa by birth is hollow without dharmic conduct; confession and repentance are the doorway to transformation.

The confession occurs within Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya narrative context; this verse does not specify the tīrtha by name.

It implicitly highlights the neglected duty of dāna/annadāna (giving food), setting up a prāyaścitta-oriented reform.

←Previous Verse
Next Verse→