Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 29

Devanagari script

इंद्रद्युम्न उवाच । कस्माच्च्यावयसे ब्रह्मन्निजलोकाद्द्रुतं हि माम् । अपापमपि देवेश तथा मे वद कारणम्

Transliteration

iṃdradyumna uvāca | kasmāccyāvayase brahmannijalokāddrutaṃ hi mām | apāpamapi deveśa tathā me vada kāraṇam

Translation

Indradyumna sprach: „O Brahman, warum stößt du mich so rasch aus deiner eigenen Welt hinab? O Herr der Götter, obgleich ich ohne Sünde bin, sage mir wahrhaft den Grund dafür.“

Word by Word

• इंद्रद्युम्नः: Indradyumna
• इंद्रद्युम्नः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इंद्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• कस्मात्: from what cause, why
• कस्मात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; प्रश्नार्थक

• च्यावयसे: do you cause (me) to depart/expel
• च्यावयसे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: च्यु (धातु) (णिच्) → च्यावय (धातु-प्रयोग)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; आत्मनेपद; णिच्-प्रयोग (causative: 'make move/expel')

• ब्रह्मन्: O Brahmā
• ब्रह्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• निजलोकात्: from (your) own world
• निजलोकात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: निज + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः निजः लोकः (कर्मधारय-प्राय) / निजस्य लोकात् (अर्थतः)

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Kriya-viseshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverb: quickly)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: हेतौ/निश्चये अव्यय (particle: indeed/for)

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अपापम्: sinless
• अपापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• अपि: even, also
• अपि: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपवादार्थक-अव्यय (also/even)

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः देवानाम् ईशः

• तथा: thus
• तथा: Kriya-viseshana (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (thus/in that manner)

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, चतुर्थी/षष्ठी-विभक्ति (Dat./Gen.), एकवचन; अत्र सम्प्रदानार्थे (to me)

• वद: tell
• वद: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• कारणम्: the reason
• कारणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Indradyumna

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Brahmā

Visual Art Cues

Scene: Indradyumna, surprised and pained, questions Brahmā with folded hands, asking why he is being sent down despite being sinless; Brahmā listens with composed authority.

Characters & Entities

• Indradyumna
• Brahmā (Śrī Brahmā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even the ‘sinless’ must understand the subtle causes of karmic change; heavenly status depends on sustaining dharmic merit.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

This verse initiates the Tīrthamāhātmya narrative arc; the specific site is developed in the surrounding passage rather than named here.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it is a theological inquiry setting up later dharma/merit instructions.