Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 199

म्रियमाणो मया ह्येष समानी तस्तवांतिकम् । अयं जीवति विज्ञात इंद्रद्युम्ने नरेश्वरे । नो चेत्प्रविशति क्षिप्रं प्रदीप्तं हव्यवाहनम्

mriyamāṇo mayā hyeṣa samānī tastavāṃtikam | ayaṃ jīvati vijñāta iṃdradyumne nareśvare | no cetpraviśati kṣipraṃ pradīptaṃ havyavāhanam

„Diesen brachte ich zu dir, als er im Sterben lag. Es ist erkannt, dass er nur so lange lebt, wie König Indradyumna bekannt ist. Andernfalls wird er rasch in das lodernde Feuer eingehen.“

म्रियमाणःdying
म्रियमाणः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootमृ (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (वर्तमानकाले वर्तमानकृदन्त/Present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘dying’
मयाby me
मया:
Karana (करण/instrument/agent in passive sense)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम
हिindeed, for
हि:
Emphasis (बल)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/causal particle)
एषःthis (one)
एषः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
समानीतःwas brought
समानीतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-नी (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘brought’
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
अन्तिकम्near (to you)
अन्तिकम्:
Gati/Deshya (गति/देश्य; destination)
TypeNoun
Rootअन्तिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; ‘near (place)’
अयम्this (one)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
जीवतिlives, is alive
जीवति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजीव् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
विज्ञातःit is known/ascertained
विज्ञातः:
Kriya (क्रिया/निर्णय)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; ‘known/ascertained’ (impersonal/passive sense)
इन्द्रद्युम्नेO Indradyumna
इन्द्रद्युम्ने:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootइन्द्रद्युम्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
नरेश्वरेO lord of men, O king
नरेश्वरे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनर-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—नराणाम् ईश्वरः इति षष्ठी-तत्पुरुष
नःotherwise
नः:
Discourse connector (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनः (अव्यय)
Formअव्यय; निपात—‘otherwise/if not’ (paired with चेत्)
चेत्if
चेत्:
Condition marker (शर्त)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक निपात (conditional particle)
प्रविशतिenters
प्रविशति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-विश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्रम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
प्रदीप्तम्blazing, kindled
प्रदीप्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-दीप् (धातु)
Formक्त (past participle) नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण
हव्यवाहनम्the fire (carrier of oblations)
हव्यवाहनम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootहव्य-वाहन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—हव्यं वहति इति (उपपद-तत्पुरुष), अग्निः

Ulūka

Scene: A tense moment: a weakened creature (implied ‘this one’) is presented before an elder bird/speaker; in the background, a stylized blazing fire looms as a symbolic threat, while the name ‘Indradyumna’ hangs like a lifeline.

U
Ulūka
I
Indradyumna
A
Agni (Havyavāhana)

FAQs

Human life is urgent and fragile; one should seek dharmic truth and sacred knowledge before time runs out.

No single tīrtha is named in this verse; it intensifies the pilgrimage narrative around Gandhamādana and the Indradyumna inquiry.

No rite is prescribed; the verse references entering fire (Agni) as a consequence, not as a recommended ritual.