Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

दानवाश्च समाजग्मुर्ये तत्रासन्पुरोगताः । पातालाद्गिरिदुर्गाच्च स्थलदुर्गेभ्य एव च । कृतवैराः समं देवैः कोपेन महता वृताः

dānavāśca samājagmurye tatrāsanpurogatāḥ | pātālādgiridurgācca sthaladurgebhya eva ca | kṛtavairāḥ samaṃ devaiḥ kopena mahatā vṛtāḥ

Da versammelten sich die Dānavas—jene, die dort an der Spitze standen—aus Pātāla, aus Bergfestungen und aus den Bollwerken der Ebene herbeigekommen. Da sie seit langem Feindschaft gegen die Devas hegten, waren sie von großem Zorn umhüllt.

दानवाःdemons (Dānavas)
दानवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
समाजग्मुःassembled, came together
समाजग्मुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√गम् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
येwho
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (सम्बन्ध-प्रत्यय: relative pronoun)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
आसन्were
आसन्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
पुरोगताःin the forefront, leading
पुरोगताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुरस् + गत (√गम्, कृदन्त)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः अव्ययीभाव/तत्पुरुष-प्रायः (पुरः गताः = gone in front, leading)
पातालात्from the netherworld
पातालात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपाताल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
गिरिदुर्गात्from the mountain stronghold
गिरिदुर्गात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootगिरि + दुर्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; समासः तत्पुरुष (गिरेः दुर्गात् = from the mountain-fort)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
स्थलदुर्गेभ्यःfrom the land-forts
स्थलदुर्गेभ्यः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootस्थल + दुर्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, बहुवचन; समासः तत्पुरुष (स्थलेषु दुर्गेभ्यः = from land-forts)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
कृतवैराःhaving formed enmity
कृतवैराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (√कृ, कृदन्त) + वैर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः कर्मधारय (कृतं वैरं येषां/कृतवैराः = having made enmity)
समम्together, equally
समम्:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमम् (अव्यय)
Formरीत्यर्थ-अव्यय (adverb: equally/together)
देवैःwith the gods
देवैः:
Sahakaraka (Association/सह)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
कोपेनby anger
कोपेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
महताgreat, intense
महता:
Karana (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (कोपेन इति विशेषण)
वृताःcovered, enveloped
वृताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√वृ (धातु) → वृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (कर्तृ-विशेषण)

Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in the provided excerpt)

Scene: A vast mustering of Dānavas from subterranean Pātāla, rugged mountain forts, and walled plains; banners and weapons; faces dark with wrath; looming fort silhouettes and cavern mouths.

D
Dānavas
D
Devas
P
Pātāla

FAQs

Sustained hostility (vaira) fuels collective anger and escalates violence; dharma warns against nurturing enmity as a way of life.

No specific tīrtha is named in this verse; it provides narrative background within a tīrtha-māhātmya chapter.

None; the verse is descriptive of mobilization and anger.