Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 23

सूत उवाच । श्रावण्यां समतीतायां द्वितीयादिवसे स्थिते । प्रातरुत्थाय विप्रेन्द्रा नक्षत्रे विष्णुदैवते । पापिष्ठैः पतितैर्म्लेच्छैः संभाषं नैव कारयेत्

sūta uvāca | śrāvaṇyāṃ samatītāyāṃ dvitīyādivase sthite | prātarutthāya viprendrā nakṣatre viṣṇudaivate | pāpiṣṭhaiḥ patitairmlecchaiḥ saṃbhāṣaṃ naiva kārayet

Sūta sprach: „Wenn der Monat Śrāvaṇa vorüber ist und der zweite Tag eintritt, o Beste der Brāhmaṇas, soll man im Morgengrauen aufstehen. An dem Tag, dessen Nakṣatra von Viṣṇu beherrscht wird, soll man mit den höchst Sündhaften—Gefallenen und Mlecchas—kein Gespräch führen, damit das Gelübde unbefleckt bleibt.“

सूतःSūta
सूतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
श्रावण्याम्in (the nakṣatra) Śrāvaṇī
श्रावण्याम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्रावणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; नक्षत्रनाम
समतीतायाम्when (it) has passed
समतीतायाम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootसम्-अति-इ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; विशेषण (श्रावण्याम्)
द्वितीयाthe second (lunar day)
द्वितीया:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वितीया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; तिथिनाम
दिवसेon the day
दिवसे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
स्थितेwhen (it) is set/occurred
स्थिते:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; लोके सप्तमी (absolute locative)
प्रातर्in the morning
प्रातर्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रातर् (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb: ‘in the morning’)
उत्थायhaving risen
उत्थाय:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootउत्-स्था (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
विप्रेन्द्राःO best of brāhmaṇas
विप्रेन्द्राः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विप्राणाम् इन्द्राः)
नक्षत्रेin the nakṣatra
नक्षत्रे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
विष्णुदैवतेwhose deity is Viṣṇu
विष्णुदैवते:
Adhikarana (Qualifier/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootविष्णु (प्रातिपदिक) + दैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; तत्पुरुषः (विष्णुः दैवतं यस्य तत्) विशेषण (नक्षत्रे)
पापिष्ठैःwith the most sinful
पापिष्ठैः:
Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
TypeAdjective
Rootपापिष्ठ (प्रातिपदिक; पाप-तमप्)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; विशेषण
पतितैःwith the fallen (outcast)
पतितैः:
Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
TypeNoun
Rootपतित (प्रातिपदिक; पत्+क्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
म्लेच्छैःwith mlecchas (foreigners/barbarians)
म्लेच्छैः:
Sahartha (Accompaniment/सहार्थ)
TypeNoun
Rootम्लेच्छ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
संभाषम्conversation
संभाषम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंभाष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
not
:
Pratishedha (Negation/प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
एवat all / indeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण (emphasis)
कारयेत्should cause/make (one) do; should engage (in)
कारयेत्:
Kriya (Injunction/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) (णिच् causative: कारय)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative)

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sūta narrator)

Listener: Viprāḥ / brāhmaṇa audience (viprendra addressed)

Scene: At dawn after Śrāvaṇa, a vrata-observer rises, performs ācamana, keeps silence/guarded speech, and avoids impure company; a calendar/astrological motif indicates Viṣṇu’s nakṣatra.

S
Sūta
V
Viṣṇu

FAQs

Protect the sanctity of a vow by guarding speech and association, especially on days dedicated to Viṣṇu.

The verse sits in a Tīrthamāhātmya context but this line focuses on vrata-discipline rather than naming a specific tīrtha.

Rise at dawn and maintain ritual purity by avoiding conversation with those described as fallen or outside dhārmic conduct.