Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 54

शरीरे सकला देवा योगिनो निवसंति हि । कर्णे तु दक्षिणे नद्यो निवसंति तथाऽपराः

śarīre sakalā devā yogino nivasaṃti hi | karṇe tu dakṣiṇe nadyo nivasaṃti tathā'parāḥ

Wahrlich, alle Götter und Yogis wohnen im Körper. Im rechten Ohr, ebenso, sollen die Flüsse und andere heilige Strömungen verweilen.

शरीरेin the body
शरीरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
सकलाःall
सकलाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन—“all/entire” (देवाः इति विशेषण)
देवाःgods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
योगिनःyogins
योगिनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; देवाः इत्यस्य विशेषण/अप्पोज़िशन—“yogins”
निवसन्तिdwell
निवसन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-वास् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदी
हिindeed/for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चयार्थक
कर्णेin the ear
कर्णे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
तुbut/and
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/विशेषार्थक
दक्षिणेright
दक्षिणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन—“in the right (ear)” (कर्णे इति विशेषण)
नद्यःrivers
नद्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
निवसन्तिdwell
निवसन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-वास् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदी
तथाthus/likewise
तथा:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb)
अपराःother
अपराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन—“others” (नद्यः इति विशेषण)

Skanda (deduced)

Tirtha: Deha-tīrtha (Śarīra as tīrtha); Karṇa-nadī-ādhāra (right ear as river-seat)

Type: kshetra

Scene: A yogin seated in meditation; within a translucent body-map, devas and ṛṣis dwell in organs; from the right ear flow stylized river-streams labeled as sacred currents.

D
Devas
Y
Yogins
R
Rivers (Nadyaḥ)

FAQs

Pilgrimage is not only external: the body itself is a sacred landscape where divine forces and tīrthas abide.

The verse glorifies the ‘antar-tīrtha’ model—rivers and sacred presences located within bodily centers (here, the right ear).

No explicit rite; it supports contemplative reverence for the body as a tīrtha-field in yogic practice.