Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

नंदी दंडधरः संज्ञां दृष्ट्वा चक्रे हरो परः । अलं चापलदोषेण तपः कुर्वंतु भो गणाः

naṃdī daṃḍadharaḥ saṃjñāṃ dṛṣṭvā cakre haro paraḥ | alaṃ cāpaladoṣeṇa tapaḥ kurvaṃtu bho gaṇāḥ

Als er sah, dass Nandī und der Stabträger das Zeichen gaben, erließ der höchste Hara (Śiva) den Befehl: „Genug des Fehlers der Unrast—o Gaṇas, übt Tapas, die heilige Askese!“

नन्दीNandin
नन्दी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनन्दिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दण्डधरःstaff-bearer
दण्डधरः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदण्ड + धर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘दण्डं धरति’ इति उपपद-तत्पुरुष
संज्ञाम्a sign/signal
संज्ञाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसंज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव; ‘having seen’
चक्रेmade/did
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
परःsupreme
परः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
अलम्enough (of)
अलम्:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअलम् (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध/पर्याप्त्यर्थ (enough/stop)
चापलदोषेणby/with the fault of fickleness
चापलदोषेण:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootचापल + दोष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; ‘चापलस्य दोषः’ इति षष्ठी-तत्पुरुष
तपःausterity/penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
कुर्वन्तुlet them do
कुर्वन्तु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), परस्मैपद; तृतीयपुरुष, बहुवचन
भोO!
भो:
Address (सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय)
Formसम्बोधन-निपात (vocative particle)
गणाःattendants/groups (gaṇas)
गणाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

Narrator (Purāṇic voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa in Nāgara-khaṇḍa context)

Type: kshetra

Scene: Nandī and a staff-bearing attendant signal; Śiva, majestic and calm, raises a hand in command; the gaṇas pause, their play arrested, turning toward austerity.

N
Nandī
Ś
Śiva (Hara)
G
Gaṇas

FAQs

Spiritual progress requires steadiness; one must abandon fickleness and embrace disciplined tapas.

This verse sits within a Tīrthamāhātmya chapter, but the specific tīrtha name is not stated in the snippet.

Tapas (austerity/penance) is prescribed as the corrective to mental restlessness.