Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

तप एव महन्मर्त्यः पंचायतनपूजनम् । चातुर्मास्ये विशेषेण हरिप्रीत्या समाचरेत्

tapa eva mahanmartyaḥ paṃcāyatanapūjanam | cāturmāsye viśeṣeṇa hariprītyā samācaret

Für einen Sterblichen ist die Verehrung des Pañcāyatana (der fünf heiligen Altäre) an sich großes Tapas. Während Cāturmāsya soll man sie besonders üben, um Hari zu erfreuen.

तपःausterity, penance
तपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एवindeed, only
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निश्चय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (particle of emphasis)
महान्great
महान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
मर्त्यःa mortal (man)
मर्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
पंचायतनपूजनम्worship of the five shrines/deities
पंचायतनपूजनम्:
Karma/Predicate-noun (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootपञ्च + आयतन + पूजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd: Nominative/Accusative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (पञ्चानाम् आयतनानाम् पूजनम्)
चातुर्मास्येin the Cāturmāsya period (four months)
चातुर्मास्ये:
Adhikarana (Location/Time—अधिकरण)
TypeNoun
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
विशेषेणespecially, in particular
विशेषेण:
Karana (Instrument/Means—करण)
TypeNoun
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (adverbial instrumental)
हरिप्रीत्याfor Hari’s pleasure
हरिप्रीत्या:
Hetu/Prayojana (Cause/Purpose—हेतु/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootहरि + प्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (हरेः प्रीत्या)
समाचरेत्should perform, should practice
समाचरेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + चर् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

Brahmā

Scene: A pañcāyatana altar with five icons arranged around a central deity, a householder offering lamp, flowers, and water during monsoon Cāturmāsya, dedicating all to Hari.

P
Pañcāyatana
H
Hari (Viṣṇu)
C
Cāturmāsya

FAQs

Structured daily worship becomes great tapas when performed with devotion and seasonal sacred intent.

No single tīrtha is specified in this verse; it is part of the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya setting.

Perform pañcāyatana pūjā, with special emphasis during Cāturmāsya, dedicating it to Hari.