Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

एतस्मिन्नेव काले तु सांकृतिर्मुनिसत्तमः । गुप्तश्चक्रे ततस्तस्यां गर्तायां छन्नवर्ष्मकः । यत्र पूर्वं तपस्तप्तं वृकेण च द्विजाः पुरा

etasminneva kāle tu sāṃkṛtirmunisattamaḥ | guptaścakre tatastasyāṃ gartāyāṃ channavarṣmakaḥ | yatra pūrvaṃ tapastaptaṃ vṛkeṇa ca dvijāḥ purā

Gerade zu jener Zeit verbarg sich der vortreffliche Weise Sāṃkṛti, indem er seinen Leib in einer Grube dort versteckte—an eben dem Ort, wo einst der Brāhmaṇa Vṛka Tapas (Askese) geübt hatte.

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
कालेat the time
काले:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तुbut/then
तु:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
सांकृतिःSāṃkṛti (sage)
सांकृतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसांकृति (प्रातिपदिक; ऋषिनाम)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
मुनिसत्तमःbest of sages
मुनिसत्तमः:
Apposition (Samānādhikaraṇa/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मुनीनां सत्तमः = best among sages)
गुप्तःhidden
गुप्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगुप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गुप्)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (PPP)
चक्रेhe did/made
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
ततःthen/thereupon
ततः:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद् + तस्)
Formअव्यय; अपादान/क्रम (thereupon/from there)
तस्याम्in that
तस्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम
गर्तायाम्in a pit
गर्तायाम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगर्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
छन्नवर्ष्मकःwith body concealed/disguised
छन्नवर्ष्मकः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootछन्न (कृदन्त; √छद्) + वर्ष्मन् (प्रातिपदिक) + क (प्रत्यय)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (छन्नं वर्ष्म यस्य = whose body is covered/disguised)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Relative location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध-स्थानवाचक (relative adverb: where)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; कालवाचक (formerly/before)
तपःausterity/penance
तपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तप्तम्was performed
तप्तम्:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) + क्त (PPP)
Formभूतकृदन्त (PPP); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग-सदृश (austerity was performed)
वृकेणby Vṛka
वृकेण:
Kartr-karana (Agent in passive sense/कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootवृक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
द्विजाःBrahmins
द्विजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा, बहुवचन
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; भूतकालवाचक (formerly/once)

Narrator (Purāṇic narrator within Nāgarakhaṇḍa context; specific speaker not explicit in this snippet)

Type: cave

Scene: A forested tīrtha-zone with a concealed pit/cave; the sage Sāṃkṛti, body hidden, absorbed in tapas; subtle signs of sanctity—flowers, calm light—hinting at a prior ascetic legacy of Vṛka.

S
Sāṃkṛti (sage)
V
Vṛka (dvija)
T
tapas
G
garta (pit)

FAQs

Holy places retain the ‘memory’ of tapas; later sages draw protection and spiritual potency by practicing in sites sanctified by earlier austerities.

The narrative is anchored in the Hāṭakeśvara-kṣetra region within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya.

Tapas (austerity) is the emphasized discipline; the verse recalls prior austerities at the same spot.