Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

भर्तृयज्ञ उवाच । त्रीणि संचयनादर्वाक्तानि त्वं शृणु सांप्रतम् । यस्मिन्स्थाने भवेन्मृत्युस्तत्र श्राद्धं तु कारयेत्

bhartṛyajña uvāca | trīṇi saṃcayanādarvāktāni tvaṃ śṛṇu sāṃpratam | yasminsthāne bhavenmṛtyustatra śrāddhaṃ tu kārayet

Bhartṛyajña sprach: Höre nun von mir die drei Śrāddhas, die vor dem Saṃcayana (dem Einsammeln der Gebeine) zu vollziehen sind. An dem Ort, wo der Tod eintritt, dort soll man die Śrāddha verrichten lassen.

भर्तृयज्ञःBhartṛyajña
भर्तृयज्ञः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्तृ + यज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः (भर्तुः यज्ञः/नाम)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
त्रीणिthree
त्रीणि:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; संख्यावाचक
संचयनात्from the saṃcayana (collection of bones)
संचयनात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootसंचयन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
अर्वाक्before/earlier than
अर्वाक्:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअर्वाक् (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
Formदिक्/कालवाचक-अव्यय (adverb: 'before/earlier')
तानिthose (rites)
तानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
शृणुlisten
शृणु:
Vidhi (Command/विधि)
TypeVerb
Root√श्रु (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
सांप्रतम्now
सांप्रतम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसांप्रतम् (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: 'now/at present')
यस्मिन्in which
यस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत्
स्थानेplace
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
भवेत्may occur/should occur
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
मृत्युःdeath
मृत्युः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb: 'there')
श्राद्धम्śrāddha rite
श्राद्धम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
तुindeed/and
तु:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअन्वय/विरोध-अव्यय (particle)
कारयेत्should have (it) performed
कारयेत्:
Vidhi (Injunction/विधि)
TypeVerb
Root√कृ (धातु) (णिच्-प्रयोग)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; णिच् (causative: 'cause to be done')

Bhartṛyajña

Type: kshetra

Listener: Ānarta

Scene: Teacher enumerates three pre-saṃcayana śrāddhas; a map-like sense of stages: death-place, travel route, and saṃcayana spot, with ritual implements displayed.

B
Bhartṛyajña
Ā
Ānarta

FAQs

Ancestral rites follow a sacred sequence; performing them in the proper place and stage honors the departed and sustains dharma.

The passage is within Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya, though the rule stated applies generally to Śrāddha practice.

Perform three Śrāddhas before saṃcayana; conduct a Śrāddha at the location where death occurred.