Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 14

यो वांछति नरो मुक्तिं पितृभिः सह चात्मनः । असंतानश्च यस्तस्य श्राद्धे प्रोक्ता त्रयोदशी

yo vāṃchati naro muktiṃ pitṛbhiḥ saha cātmanaḥ | asaṃtānaśca yastasya śrāddhe proktā trayodaśī

Für den Mann, der Mokṣa, die Befreiung, für sich selbst zusammen mit den Ahnen (Pitṛ) begehrt und ohne Nachkommen ist, wird für sein Śrāddha der Trayodaśī (dreizehnte Mondtag) vorgeschrieben.

यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय
वांछतिdesires
वांछति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवाञ्छ् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता
मुक्तिम्liberation
मुक्तिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म
पितृभिःwith the ancestors
पितृभिः:
Sahakaraka (Associate/सह)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; सहार्थे करणम्/सहकारी
सहtogether with
सह:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (preposition-like indeclinable: with)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
आत्मनःof oneself
आत्मनः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सम्बन्ध (of oneself)
असंतानःwithout offspring
असंतानः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + संतान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समास/उपसर्ग; ‘यः’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय
तस्यfor him / of him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध (of him)
श्राद्धेin/for the śrāddha (rite)
श्राद्धे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; विषय/अधिकरणम्
प्रोक्ताis prescribed/declared
प्रोक्ता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-वच् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘त्रयोदशी’ इत्यस्य विशेषणम्
त्रयोदशीthe thirteenth (tithi)
त्रयोदशी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रयोदशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (predicate nominative)

Skanda (deduced; not explicit in snippet)

Type: kshetra

Scene: A solitary or elderly householder without children performs Trayodaśī śrāddha at a quiet tīrtha; Pitṛs appear as luminous, peaceful figures receiving offerings; the atmosphere is contemplative, oriented to release rather than gain.

P
Pitṛs

FAQs

Śrāddha is presented not only as social duty but as a means oriented toward mokṣa for oneself and one’s pitṛs when done on the proper tithi.

No specific tīrtha is named in this verse; it gives a tithi-based śrāddha rule within a māhātmya setting.

For one who is childless and seeks liberation with the ancestors, Trayodaśī is prescribed for śrāddha.