Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 47

सृष्टिकाले तु संप्राप्ते वृद्धिकामः सुरेश्वरः । अथ तैः सह ते सर्वे स्तुत्वा तं कमलासनम् । प्रणिपत्य स्थिताः सर्वे पितरो विनयान्विताः

sṛṣṭikāle tu saṃprāpte vṛddhikāmaḥ sureśvaraḥ | atha taiḥ saha te sarve stutvā taṃ kamalāsanam | praṇipatya sthitāḥ sarve pitaro vinayānvitāḥ

Als die Zeit der Schöpfung herankam, pries der Herr der Götter, nach Gedeihen verlangend, zusammen mit ihnen allen den Lotos-Sitzenden (Brahmā). Alle Pitṛs, von Demut erfüllt, warfen sich nieder, verneigten sich und standen ehrfürchtig da.

सृष्टि-कालेat the time of creation
सृष्टि-काले:
अधिकरण (Locative setting/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसृष्टि (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (सृष्टेः कालः)
तुindeed/but
तु:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक (discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः/समुच्चयार्थ-भेदकः (but/indeed)
संप्राप्तेwhen (it) had arrived/occurred
संप्राप्ते:
अधिकरण (qualifying locative)
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-आप् (धातु) → संप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्गे (काले इति पदेन सह)
वृद्धि-कामःdesirous of increase/prosperity
वृद्धि-कामः:
कर्ता (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootवृद्धि (प्रातिपदिक) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; तत्पुरुषः (वृद्धिं कामयते)
सुर-ईश्वरःlord of the gods (Indra)
सुर-ईश्वरः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (सुराणाम् ईश्वरः)
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भसूचकः (then/thereupon)
तैःwith them/by them
तैः:
सहकारक/सह (accompaniment/instrumental)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम्
सहwith
सह:
सहकारक (accompaniment marker)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्ययम्; सहार्थक-उपपदं (with)
तेthey
ते:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (ते इति)
स्तुत्वाhaving praised
स्तुत्वा:
पूर्वकाल (prior action)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु) → स्तुत्वा
Formअव्यय-भावे; क्त्वान्त (Gerund/Absolutive)
तम्him
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
कमल-आसनम्the lotus-seated one (Brahmā)
कमल-आसनम्:
कर्म (apposition to तम्)
TypeNoun
Rootकमल (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (कमले आसनम् यस्य/कमलस्य आसनम्)
प्रणिपत्यhaving bowed down
प्रणिपत्य:
पूर्वकाल (prior action)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु) → प्रणिपत्य
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive)
स्थिताःstood/remained
स्थिताः:
कर्ता (predicate of subject)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्, पुंलिङ्गे; भूतकृदन्तः (क्त/PPP) — ‘stood/remained’
सर्वेall
सर्वे:
कर्ता (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (पितरः इति)
पितरःthe Pitṛs/ancestors
पितरः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
विनय-अन्विताःendowed with humility
विनय-अन्विताः:
कर्ता (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootविनय (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; तत्पुरुषः (विनयेन अन्विताः)

Narrator

Type: kshetra

Scene: At the threshold of creation, devas and pitṛs gather; Brahmā sits on a lotus. They sing hymns, then bow with folded hands, standing in disciplined humility.

I
Indra (Sureśvara)
B
Brahmā (Kamalāsana)
P
Pitṛs

FAQs

Prosperity and right order arise from reverence—Indra and the Pitṛs approach Brahmā with praise and humility.

This verse describes a cosmic setting (Brahmā’s presence) rather than a named terrestrial tīrtha.

No direct rite is prescribed; it models devotional approach—stuti (praise) and praṇipāta (prostration).