Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

ततः प्रणम्य तं मूर्ध्ना कृतांजलिपुटः स्थितः । प्रोवाच मधुरं वाक्यं विनयेन समन्वि तः

tataḥ praṇamya taṃ mūrdhnā kṛtāṃjalipuṭaḥ sthitaḥ | provāca madhuraṃ vākyaṃ vinayena samanvi taḥ

Dann verneigte er sich mit dem Haupt, stand mit gefalteten Händen da und sprach süße Worte, von Demut durchdrungen.

ततःthen
ततः:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (then/thereafter)
प्रणम्यhaving bowed
प्रणम्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु) → प्रणम्य (ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वक्रिया
तम्to him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
मूर्ध्नाwith (his) head
मूर्ध्ना:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमूर्धन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
कृताञ्जलिपुटःwith hands joined in reverence
कृताञ्जलिपुटः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत-अञ्जलि-पुट (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कृतः अञ्जलिपुटः यस्य (बहुव्रीहिवत् विशेषणप्रयोगः) / अथवा कृतः अञ्जलिपुटः (कर्मधारय); ‘स्थितः’ इत्यस्य कर्तृविशेषणम्
स्थितःstood
स्थितः:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वाक्यक्रिया-स्थाने ‘stood’
प्रोवाचsaid/spoke
प्रोवाच:
Kriya (Main action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-उच्/वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मधुरम्sweet
मधुरम्:
Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘वाक्यम्’ इत्यस्य विशेषणम्
वाक्यम्words/speech
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
विनयेनwith humility
विनयेन:
Karana/Prakara (Means/Manner/करण-प्रकार)
TypeNoun
Rootविनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/भावेन
समन्वितःendowed (with)
समन्वितः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-अन्-वि-इ (धातु) → समन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम्

Sūta (continuing narration; Rohitāśva’s gesture described)

Tirtha: Ayodhyā (Satyānāmikā)

Type: kshetra

Scene: Rohitāśva stands with folded hands, head bowed; the sage stands calmly; the moment is intimate and quiet, with attendants respectfully withdrawn.

R
Rohitāśva
M
Mārkaṇḍeya

FAQs

Reverence (praṇāma) and humble speech are themselves dharma; they prepare the seeker to receive sacred instruction.

The action unfolds in the Ayodhyā context of the Adhyāya, a sacred city connected to the Sarayū region.

A behavioral prescription is implied: greet and honor sages with añjali, bowing, and respectful speech.