Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 60

पितृमेधादिभिः पुण्यैः श्राद्धैरुच्चावचैरपि । तर्पितास्ते प्रयच्छंति कामानिष्टान्हृदि स्थितान् । त्रिवर्गं च महाराज पितरः श्राद्धतर्पिताः

pitṛmedhādibhiḥ puṇyaiḥ śrāddhairuccāvacairapi | tarpitāste prayacchaṃti kāmāniṣṭānhṛdi sthitān | trivargaṃ ca mahārāja pitaraḥ śrāddhatarpitāḥ

Wenn die Pitṛs (Ahnen) durch verdienstvolle Riten — wie pitṛ-medha und andere Formen des śrāddha, schlicht oder feierlich — gesättigt werden, gewähren sie die im Herzen wohnenden, ersehnten Wünsche. Und, o großer König, die durch śrāddha erfreuten Ahnen verleihen auch die drei Lebensziele (trivarga): Dharma, Artha und Kāma.

पितृमेधादिभिःby pitṛmedha etc. (rites)
पितृमेधादिभिः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपितृमेध (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (पितृमेधः आदिः येषाम्); पुं/नपुंसक, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
पुण्यैःmeritorious
पुण्यैः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; विशेषणम्
श्राद्धैःby śrāddha rites
श्राद्धैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
उच्चावचैःvarious (high and low)
उच्चावचैः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउच्च (प्रातिपदिक) + अवच (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्वसमासः (उच्चैः अवचैः); पुं/नपुंसक, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; विशेषणम्
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अवधारण/particle)
तर्पिताःsatisfied (having been gratified)
तर्पिताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतर्पय् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
तेthey (those)
ते:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
प्रयच्छन्तिgrant/bestow
प्रयच्छन्ति:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + यम् (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
कामान्desires/boons
कामान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन
इष्टान्desired
इष्टान्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; विशेषणम्
हृदिin the heart
हृदि:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootहृद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन
स्थितान्situated/abiding
स्थितान्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past participle); पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; विशेषणम्
त्रिवर्गम्the three aims of life (dharma-artha-kāma)
त्रिवर्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + वर्ग (प्रातिपदिक)
Formद्विगुसमासः; पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/Conjunction)
महाराजO great king
महाराज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमासः; पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
पितरःthe ancestors
पितरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन
श्राद्धतर्पिताःsatisfied by śrāddha
श्राद्धतर्पिताः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्राद्ध (प्रातिपदिक) + तर्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमासः (श्राद्धेन तर्पिताः); क्त-कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन

Unknown (Nāgarakhaṇḍa narrator addressing a king; speaker not explicit in snippet)

Listener: mahārāja/rājan (king)

Scene: A luminous scene: Pitṛs, pleased by śrāddha, extend blessings; the devotee receives symbolic gifts representing trivarga—scripture (dharma), grain/coins (artha), and a garland/joy (kāma) in purified form.

P
Pitṛs
Ś
Śrāddha

FAQs

Śrāddha that truly satisfies the ancestors becomes a channel for blessings—worldly wellbeing and dharmic flourishing.

Not specified in this verse; it emphasizes śrāddha-phala within the Tīrthamāhātmya framework.

Perform pitṛ-oriented rites (including pitṛ-medha and varied śrāddhas) to satisfy the Pitṛs and obtain their blessings.