Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

आनर्त उवाच । अत्याश्चर्यमिदं ब्रह्मन्यत्त्वया परिकीर्तितम् । यल्लक्ष्मीस्तस्य सन्नष्टा चूर्णपत्रस्य भक्षणात्

ānarta uvāca | atyāścaryamidaṃ brahmanyattvayā parikīrtitam | yallakṣmīstasya sannaṣṭā cūrṇapatrasya bhakṣaṇāt

Ānarta sprach: O Brahmane, höchst erstaunlich ist, was du berichtet hast—dass sein Wohlstand durch das Kauen einer zu Pulver zerstoßenen Blattmischung zugrunde ging.

आनर्तःĀnarta (the speaker)
आनर्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआनर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अति-आश्चर्यम्very wonderful
अति-आश्चर्यम्:
Karma/Predicate complement (कर्म/विधेय)
TypeNoun
Rootआश्चर्य (प्रातिपदिक) + अति (उपसर्ग/अव्यय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd; Nom/Acc), एकवचन; अव्ययपूर्वपद-प्रयोग (intensified)
इदम्this
इदम्:
Visheshya (that which is described)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd; Nom/Acc), एकवचन
ब्रह्मन्O Brahmin
ब्रह्मन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन (8th/Vocative), एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (relative pronoun)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd; Nom/Acc), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Instrument/Agentive instrument/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/स्त्री (सर्वनाम), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
परिकीर्तितम्has been narrated/mentioned
परिकीर्तितम्:
Kriya (verbal predicate)
TypeVerb
Rootपरि + कीर्त् (धातु) → परिकीर्तित (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
यत्that (in that)
यत्:
Sambandha (relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
लक्ष्मीःfortune/prosperity
लक्ष्मीः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तस्यof him/of that
तस्य:
Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
सन्नष्टाwas lost/vanished
सन्नष्टा:
Kriya (predicate)
TypeVerb
Rootसम् + नश् (धातु) → सन्नष्ट (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि/भूतकृदन्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चूर्णपत्रस्यof the powdered leaf
चूर्णपत्रस्य:
Shashthi-sambandha (genitive with bhakṣaṇāt)
TypeNoun
Rootचूर्णपत्र (प्रातिपदिक; चूर्ण + पत्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (चूर्णस्य पत्रम्)
भक्षणात्from eating; due to consumption
भक्षणात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootभक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

Ānarta

Listener: Brāhmaṇa (contextually Viśvāmitra in the surrounding passage)

Scene: A king of Ānarta, astonished, questions a brāhmaṇa-sage about the sudden destruction of prosperity caused by chewing a powdered leaf-mixture; courtly setting with ritual objects and betel paraphernalia hinted subtly.

Ā
Ānarta
V
Viśvāmitra (addressed)
L
Lakṣmī (as prosperity)
C
cūrṇa-patra (powdered leaf mixture)

FAQs

Small acts done improperly can have large karmic consequences; hence dharma emphasizes mindfulness and purity.

The conversation occurs within the Śaṃkhatīrtha-māhātmya context.

Not a prescription here; it raises the issue that leads to explaining prāyaścitta and proper practice.