Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 12

ब्राह्मण उवाच । लक्षणानि शिशोरस्य दृश्यंते यानि सन्मुने । गात्रस्थानि भवेत्सत्यं तैः पुमानजरामरः

brāhmaṇa uvāca | lakṣaṇāni śiśorasya dṛśyaṃte yāni sanmune | gātrasthāni bhavetsatyaṃ taiḥ pumānajarāmaraḥ

Der Brāhmaṇa sprach: „O guter Weiser, die am Körper dieses Kindes sichtbaren Zeichen—wenn sie wahrhaft an ihren rechten Stellen fest bestehen—künden von einem Mann, der frei von Altern und Tod sein wird.“

ब्राह्मणःthe Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
लक्षणानिsigns/marks
लक्षणानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
शिशोःof the child
शिशोः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
अस्यof this (one)
अस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
दृश्यन्तेare seen/appear
दृश्यन्ते:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (are seen)
यानिwhich
यानि:
Anuyogin (Correlative/अनुयोगिन्)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
सन्O good (one)
सन्:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootसत् (अस् (धातु) + शतृ)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (being/virtuous)
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
गात्रस्थानिlocated on the body
गात्रस्थानि:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootगात्र + स्थान (प्रातिपदिक-द्वय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गात्रस्य स्थानि = on the body/located on the limbs)
भवेत्would be/should be
भवेत्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
सत्यम्truly
सत्यम्:
Sambandha (Assertion/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् वाक्योपपद (indeed/truly)
तैःby those (signs)
तैः:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन
पुमान्a man/person
पुमान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुमांस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अजरामरःageless and deathless
अजरामरः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + जरा + अमर (प्रातिपदिक-द्वय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (अजरा च अमरश्च) / द्वन्द्वाभास-विशेषण; नञ्-पूर्वपद (not subject to old age)

Brāhmaṇa (unnamed seer)

Listener: Mṛkaṇḍu (addressed as san-muni)

Scene: The brāhmaṇa speaks with calm authority, indicating specific auspicious marks on the child’s body; the child appears radiant and composed; Mṛkaṇḍu listens intently, the atmosphere charged with prophecy.

B
brāhmaṇa
M
Mṛkaṇḍu (addressed as sage)
C
child (śiśu)

FAQs

Karma and divine order manifest through signs, yet their fulfillment depends on truth, dharma, and higher causes.

No tīrtha is named in this verse; it supports the larger Tīrthamāhātmya storyline through prophetic description.

None directly; it discusses bodily signs (lakṣaṇas) rather than a rite.