Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 138

Devanagari script

अस्य यस्मान्मया दत्ता वृत्तिश्चन्द्रार्ककालिका । सा च ग्राह्या तदर्थे च द्वादशग्रामसंभवा

Transliteration

asya yasmānmayā dattā vṛttiścandrārkakālikā | sā ca grāhyā tadarthe ca dvādaśagrāmasaṃbhavā

Translation

„Weil ich ihm einen Lebensunterhalt verliehen habe, der währt, solange Mond und Sonne währen, soll diese Zuwendung angenommen werden; und zu eben diesem Zweck soll sie aus zwölf Dörfern stammen.“

Word by Word

• अस्य: of this (person/thing)
• अस्य: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• यस्मात्: from which/because of which
• यस्मात्: Apadana (Source/Reason/अपादान)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेत्वर्थ (from which/because of which)

• मया: by me
• मया: Karana (Agent in passive/Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन

• दत्ता: given
• दत्ता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वृत्तिः इत्यस्य विशेषण

• वृत्तिः: maintenance/allowance
• वृत्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• चन्द्रार्ककालिका: lasting as long as the moon and sun (perpetual)
• चन्द्रार्ककालिका: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चन्द्र (प्रातिपदिक) + अर्क (प्रातिपदिक) + कालिक (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (द्वन्द्वपूर्वक-तत्पुरुषभावः: चन्द्र-आर्कयोः कालिका), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वृत्तिः इत्यस्य विशेषण

• सा: that (she/it)
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• ग्राह्या: to be accepted/received
• ग्राह्या: Vidhana (Predicate adjective/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: ग्रह् (धातु) + यत् (कृदन्त: ग्राह्य)
• Form: कृत्यप्रत्यय (यत्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषण (to be accepted)

• तदर्थे: for that purpose
• तदर्थे: Adhikarana (Purpose/Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुषः: तस्य अर्थे), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; प्रयोजन-अधिकरण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• द्वादशग्रामसंभवा: arising from twelve villages
• द्वादशग्रामसंभवा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वादश (संख्या-प्रातिपदिक) + ग्राम (प्रातिपदिक) + सम्भव (सम्-भू धातु + अच्)
• Form: समासः (तत्पुरुषः: द्वादशग्रामेभ्यः सम्भवा), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सा/वृत्तिः इत्यस्य विशेषण

Speaker

Indra (Vāsava/Śakra), continuing the instruction

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Māṃkūla-kṣetra endowment (implied)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The king declares a perpetual livelihood grant, specifying revenue drawn from twelve villages; scribes and witnesses record the grant near the temple precinct.

Characters & Entities

• Indra
• Moon (Candra)
• Sun (Arka)
• Twelve villages

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sustaining sacred worship requires stable, long-term support; dharma includes establishing and honoring perpetual endowments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A tīrtha context is implied, but the named location is not present in this isolated verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Acceptance and administration of a perpetual maintenance grant sourced from the revenue of twelve villages.