Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 68

तत्र शक्रो विपाप्माभूद्धत्वा गर्भं दितेः पुरा । विश्वस्ताया विशेषेण मातुः काकुत्स्थसत्तम । तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा स्नानं कुरु महामते

tatra śakro vipāpmābhūddhatvā garbhaṃ diteḥ purā | viśvastāyā viśeṣeṇa mātuḥ kākutsthasattama | tasmāttatra drutaṃ gatvā snānaṃ kuru mahāmate

„Dort wurde Śakra (Indra) einst sündenfrei, nachdem er vor Zeiten den Embryo Ditis vernichtet hatte—vor allem durch das Vertrauen und die Gnade der Mutter. Darum, o Bester der Kakutsthas, geh eilends dorthin und vollziehe das heilige Bad, o Großgesinnter.“

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
शक्रःIndra
शक्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
विपाप्माsinless/freed from sin
विपाप्मा:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि (उपसर्ग/पूर्वपद) + पाप्मन् (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (विगतः पाप्मा यस्य/विपाप्मा), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणम् (शक्रः)
अभूत्became
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
हत्वाhaving killed
हत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund)
गर्भम्the embryo
गर्भम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
दितेःof Diti
दितेः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
पुराformerly
पुरा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
विश्वस्तायाःof the trusting (one)
विश्वस्तायाः:
Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootविश्वस्त (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; विशेषणम् (मातुः)
विशेषेणespecially
विशेषेण:
Visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootविशेष (प्रातिपदिक)
Formतृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणवत् (instrumental used adverbially)
मातुःof the mother
मातुः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
काकुत्स्थसत्तमO best of the Kakutsthas
काकुत्स्थसत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकाकुत्स्थ (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (काकुत्स्थानां सत्तमः), पुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (therefore)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Goal-place/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Visheshana (Manner/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootद्रुत (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Absolutive/Gerund)
स्नानम्bath
स्नानम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
कुरुdo
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
महामतेO great-minded one
महामते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहामति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Bālamaṇḍana

Type: ghat

Listener: Rāma (addressed as Kākutstha-sattama) and Lakṣmaṇa

Scene: Mārkaṇḍeya narrates: at this very ford Indra once washed away sin after harming Diti’s embryo; the tīrtha glows with maternal grace; he urges swift travel and bathing.

I
Indra (Śakra)
D
Diti
B
Bālamaṇḍana Tīrtha (implied by ‘there’)
R
Rāma (Kākutstha-sattama)
D
Divine Mother (Mātā—contextual reference)

FAQs

Even heavy sin is curable through a divinely sanctioned tīrtha when approached with urgency, faith, and proper rite.

Bālamaṇḍana Tīrtha (the ‘there’ where Indra became sinless).

To go swiftly to the tīrtha and perform snāna for purification.