Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8

अपूज्योऽयं विधिः प्रोक्तस्तया मंत्रपुरःसरः । सर्वेषामेव वर्णानां विप्रादीनां सुरो त्तमाः

apūjyo'yaṃ vidhiḥ proktastayā maṃtrapuraḥsaraḥ | sarveṣāmeva varṇānāṃ viprādīnāṃ suro ttamāḥ

O Bester der Götter, sie hat—von heiligem Mantra eingeleitet—verkündet, dass dieser Brahmā (Vidhi) der Verehrung unwürdig sei, für alle Varṇas, beginnend mit den Brāhmaṇas.

अपूज्यःnot to be worshipped / unworthy of worship
अपूज्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootअपूज्य (कृदन्त; √पूज् (धातु) + अ- उपसर्ग/निषेध)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कृदन्त-विशेषण (gerundive/तव्यत्-अर्थः: 'पूजनीयः' इत्यस्य निषेधः)
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
विधिःrule/rite/ordinance
विधिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्रोक्तःwas said/declared
प्रोक्तः:
Karma (Predicate/कर्म-भावः)
TypeVerb
Rootप्रोक्त (कृदन्त; √वच् (धातु) + प्र- उपसर्ग; क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle)
तयाby her
तया:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम
मन्त्रपुरःसरःpreceded by mantras / with mantras in front
मन्त्रपुरःसरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + पुरःसर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी/तत्पुरुष-समासः (मन्त्रः पुरः यस्य/मन्त्रेण पुरःसरः) विशेषणम्
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th), बहुवचन; सर्वनामसदृश-विशेषण
एवindeed/only
एव:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
वर्णानाम्of the social classes/varṇas
वर्णानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
विप्रादीनाम्of the brāhmaṇas and others
विप्रादीनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (विप्रः आदिः येषाम्)
सुरोत्तमाःthe best of the gods
सुरोत्तमाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्मधारय-समासः (उत्तमाः सुराः)

Gāyatrī (within Sūta’s narration; reporting Sāvitrī’s pronouncement)

Type: kshetra

Listener: Devas (addressed as 'surottamāḥ')

Scene: A divine feminine authority (unnamed in the verse) pronounces a decree about Vidhi/Brahmā’s worship-worthiness; gods listen in a solemn assembly, with mantra as the preface to the proclamation.

V
Vidhi (Brahmā)
S
Sāvitrī
M
Mantra
V
Varṇas
V
Vipra (Brāhmaṇa)
S
Surottama (addressed)

FAQs

Purāṇic narratives emphasize that adhikāra (worthiness) for worship is tied to dharma and conduct; even high status can be constrained by moral consequence.

The statement belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra māhātmya narrative arc within Nāgara Khaṇḍa.

A prohibition is implied: Brahmā (Vidhi) is declared ‘apūjya’ (not to be worshipped) for all varṇas; no procedural details are given here.