Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

आनर्ताधिपतेर्हर्म्यं संप्राप्तो गौरवाय सः । चातुर्मास्यकृते चैव मृत्तिकाग्रहणाय च

ānartādhipaterharmyaṃ saṃprāpto gauravāya saḥ | cāturmāsyakṛte caiva mṛttikāgrahaṇāya ca

Er gelangte zum Palast des Herrschers von Ānarta und brachte jenem Hause Ehre, um die Cāturmāsya-Observanz zu vollziehen und auch heilige Erde (Lehm) zu sammeln.

आनर्ताधिपतेःof the lord/king of Ānarta
आनर्ताधिपतेः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआनर्त (प्रातिपदिक) + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आनर्तस्य अधिपतिः)
हर्म्यम्palace, mansion
हर्म्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहर्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
संप्राप्तःarrived
संप्राप्तः:
Kriya (Predicate participle/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-प्र-आप् (धातु) + संप्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृत् (Past active participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (having arrived)
गौरवायfor honor/respect
गौरवाय:
Sampradana (Purpose/Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootगौरव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative/4th), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चातुर्मास्यकृतेfor the Cāturmāsya (four-month observance)
चातुर्मास्यकृते:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootचातुर्मास्य (प्रातिपदिक) + कृत (अव्यय/निपातप्रयोग)
Formअव्ययीभाववत् प्रयोग; अर्थे 'निमित्ते/हेतोः' (for the purpose of the cāturmāsya observance)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय
एवindeed
एव:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय, अवधारण
मृत्तिकाग्रहणायfor taking/collecting clay
मृत्तिकाग्रहणाय:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootमृत्तिका (प्रातिपदिक) + ग्रहण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मृत्तिकायाः ग्रहणम्)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय

Narrator (contextual)

Tirtha: Ānarta region tīrtha (unspecified here)

Type: kshetra

Listener: Parameśvara

Scene: Durvāsā arrives at the Ānarta king’s palace; attendants announce him; the king rises to receive him. The sage carries kamaṇḍalu and staff, intent on Cāturmāsya and collecting sacred clay.

D
Durvāsā
Ā
Ānarta (region/kingdom)

FAQs

Hosting a great sage and supporting his vrata elevates a household’s honor and aligns royal life with dharma.

The mention of mṛttikā-grahaṇa hints at a localized sacred practice; the specific tīrtha context unfolds within Adhyāya 178’s surrounding verses.

Cāturmāsya observance and mṛttikā-grahaṇa (ritual collection of clay).