Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 34

Devanagari script

तस्याश्रमस्य दूरे स याम्यां दिशि समाश्रितः । कृत्वाश्रमपदं तत्र तस्य च्छिद्राणि चिन्तयन्

Transliteration

tasyāśramasya dūre sa yāmyāṃ diśi samāśritaḥ | kṛtvāśramapadaṃ tatra tasya cchidrāṇi cintayan

Translation

In einiger Entfernung von jenem Āśrama suchte er im Süden Zuflucht. Dort richtete er einen Āśrama-Platz ein und sann auf die Schwachstellen, um ihn zu treffen.

Word by Word

• तस्य: of him, his
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• आश्रमस्य: of the hermitage
• आश्रमस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• दूरे: at a distance
• दूरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे स्थानवाचक (locative used adverbially: 'at a distance')

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• याम्याम्: southern
• याम्याम्: Visheshana (Adjectival)
• Type: Adjective
• Root: याम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying दिशि)

• दिशि: in the direction
• दिशि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• समाश्रितः: having taken shelter, settled
• समाश्रितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + श्रि (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक कृदन्त (functioning as finite: 'took refuge/settled')

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund): 'having made'

• आश्रमपदम्: a hermitage-site
• आश्रमपदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (there)

• तस्य: of him, his
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंस, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• छिद्राणि: weak points, flaws
• छिद्राणि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: छिद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• चिन्तयन्: thinking about, considering
• चिन्तयन्: Kriya-viseshana (Adverbial/Simultaneous action)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकालिक कृदन्त (present participle: 'thinking/considering')

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Brahmaśilā–Sarasvatī tīrtha (southern quarter episode)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A secondary hermitage in the southern quarter, partially hidden by trees; Viśvāmitra broods, scanning for vulnerabilities, creating a mood of covert plotting.

Characters & Entities

• Viśvāmitra
• Vasiṣṭha (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Fixation on others’ ‘cchidra’ (faults) is portrayed as a decline from dharma, even when one possesses ascetic power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage is within a tīrtha-glorification section, but this verse alone does not identify the tīrtha by name.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; it mentions setting up an āśrama and sustained contemplation.