Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 33

तत्राश्रमपदं कृत्वा चकार विपुलं तपः । विश्वामित्रोऽपि सामर्षस्तद्वधार्थं समागतः

tatrāśramapadaṃ kṛtvā cakāra vipulaṃ tapaḥ | viśvāmitro'pi sāmarṣastadvadhārthaṃ samāgataḥ

Dort errichtete er einen Āśrama und übte reichliche Askese. Auch Viśvāmitra kam dorthin, von Zorn erfüllt, in der Absicht, seinen Tod herbeizuführen.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय, देशवाचक-अव्यय (adverb of place: 'there')
आश्रमपदम्a hermitage-site
आश्रमपदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः (आश्रमस्य पदम् = hermitage-site)
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial to main verb)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive): 'having made/done'
चकारdid, performed
चकार:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
विपुलम्great, abundant
विपुलम्:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootविपुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying तपः)
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (तपस्-शब्दः; acc. sg. = तपः)
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अपिalso, even
अपि:
Sambandha/Emphasis (Nipata)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (particle: 'also/even')
सामर्षःangry, resentful
सामर्षः:
Visheshana (Adjectival)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गार्थ) + अमर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (अमर्षः सः = with anger/resentment) विशेषणम् (qualifying विश्वामित्रः)
तद्वधार्थम्for the purpose of killing him
तद्वधार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (तस्य वधस्य अर्थः/अर्थम् = for his killing) प्रयोजनार्थक-समास
समागतःarrived, came
समागतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आ + गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकालिक कृदन्त, कर्तरि प्रयोगः (functioning as finite: 'has come/arrived')

Narrator (Purāṇic narrator; not explicit in the snippet)

Tirtha: Brahmaśilā–Sarasvatī tīrtha (narrative locus)

Type: kshetra

Scene: A forest hermitage by the river; one sage absorbed in austerity; Viśvāmitra arrives with stern, wrathful bearing, suggesting impending confrontation.

V
Viśvāmitra
V
Vasiṣṭha (implied as the target)

FAQs

Tapas is powerful, but when driven by anger and hostility it becomes spiritually dangerous and contrary to dharma.

This verse sits within the Nāgarakhaṇḍa’s Tīrthamāhātmya framework; the specific tīrtha name is not stated in this single śloka.

No explicit rite is prescribed here; it references establishing an āśrama and performing tapas.