Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

यस्मादिच्छामि संस्थातुं तेन ते गृहमागतः । क्षत्रिय उवाच । नात्र नक्षत्रमर्हं तु न किंचिद्भगदैवतम्

yasmādicchāmi saṃsthātuṃ tena te gṛhamāgataḥ | kṣatriya uvāca | nātra nakṣatramarhaṃ tu na kiṃcidbhagadaivatam

„Weil ich mich in der Ehe niederlassen will, bin ich eben deshalb in dein Haus gekommen.“ Der Kṣatriya erwiderte: „Doch hier gibt es kein geeignetes Nakṣatra und keinerlei günstiges göttliches Zeichen.“

यस्मात्from which/for which reason
यस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन (Singular) — सर्वनाम
इच्छामिI desire
इच्छामि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
संस्थातुम्to arrange/establish
संस्थातुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), क्रियार्थक-अव्यय (verbal indeclinable)
तेनtherefore/by that
तेन:
Hetu/Instrument (करण/हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन — सर्वनाम
तेyour
ते:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन — सर्वनाम
गृहम्house
गृहम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
आगतःhaving come
आगतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
क्षत्रियःthe kshatriya
क्षत्रियः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षत्रिय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
नक्षत्रम्(any) nakshatra
नक्षत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनक्षत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अर्हम्proper/fit
अर्हम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअर्ह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — विशेषण (predicate adjective)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (emphatic/contrastive particle)
not
:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation particle)
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन — अनिश्चित-सर्वनाम (indefinite)
भगदैवतम्the deity of Bhaga (Bhaga-deity)
भगदैवतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभग + दैवत (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भगस्य दैवतम्)

Dialogue: Maṇibhadra (first sentence) and Kṣatriya (reply)

Scene: A suitor or emissary arrives at a Kṣatriya household stating his intent to settle in marriage; the Kṣatriya responds with concern about the absence of a suitable nakṣatra and auspicious divine indications. The mood is restrained, deliberative, with elders and ritual specialists nearby.

M
Maṇibhadra
K
Kṣatriya
N
Nakṣatra

FAQs

Purāṇic dharma balances intent with proper timing and auspiciousness; even when a rite is desired, traditional signs and nakṣatra considerations are invoked.

The broader narrative belongs to the Hāṭakeśvara-kṣetra Māhātmya stream, but this verse is focused on marriage timing rather than tīrtha description.

Reference is made to selecting an ‘arha’ nakṣatra and auspicious omens (daivata) for conducting vivāha.