Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 58

मनोरथानां विषयमभून्मे प्रियदर्शनम् । प्राह निःश्वस्य चैवोष्णं राज्ञी वृंदातिदुःखिता

manorathānāṃ viṣayamabhūnme priyadarśanam | prāha niḥśvasya caivoṣṇaṃ rājñī vṛṃdātiduḥkhitā

Der Anblick meines Geliebten—einst das Ziel der Wünsche meines Herzens—ist mir nun zur Qual geworden. Königin Vṛndā, von tiefem Schmerz überwältigt, sprach und stieß heiße Seufzer aus.

मनोरथानाम्of (my) wishes
मनोरथानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमनोरथ (मनस् + रथ; प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; षष्ठी-सम्बन्ध (of desires)
विषयम्object, scope
विषयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविषय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अभूत्became, was
अभूत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलुङ् (अनद्यतनभूत/Aorist), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेfor me / of me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी, एकवचन; एन्क्लिटिक रूप (for me/of me)
प्रियदर्शनम्a dear sight (beloved vision)
प्रियदर्शनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रिय + दर्शन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (प्रियं दर्शनं = dear sight/vision)
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√अह् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
निःश्वस्यhaving sighed
निःश्वस्य:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनिःश्वस्य (√श्वस् धातु; ल्यप्-प्रत्ययान्त)
Formल्यप् (absolutive/gerund) — 'having sighed'
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
एवindeed
एव:
Kriya-visheshaṇa (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphatic particle)
उष्णम्hot
उष्णम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootउष्ण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (implicit object: 'hot (breath)')
राज्ञीthe queen
राज्ञी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वृंदाVr̥ndā
वृंदा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवृंदा (प्रातिपदिक; नाम)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अप्पोजिशन (राज्ञी वृंदा)
अतिदुःखिताextremely distressed
अतिदुःखिता:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति + दुःखित (√दुःख्/दुःख धातु; क्त-प्रत्ययान्त/निष्ठा)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गपूर्वक विशेषण (अतिशयेन दुःखिता)

Narrator (describing Vṛndā’s grief)

Scene: Close focus on Vṛndā’s face and chest as she exhales hot sighs; her eyes are reddened; the forest background blurs, emphasizing inner fire and the painful transformation of ‘beloved’s sight’ into torment.

V
Vṛndā

FAQs

When attachment is wounded by adharma, even what was once “beloved” turns into suffering, urging discernment and inner refuge.

Not named in this verse; it is part of the narrative context that supports the chapter’s tīrtha-māhātmya.

None.