Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 17

Devanagari script

तत्रस्थोऽपि दिवा नक्तं स्वाध्यायं प्रकरोति सः । न च जन्मोत्थजां बुद्धिं कथंचिदपि चिंतयेत्

Transliteration

tatrastho'pi divā naktaṃ svādhyāyaṃ prakaroti saḥ | na ca janmotthajāṃ buddhiṃ kathaṃcidapi ciṃtayet

Translation

Selbst während er dort verweilte, übte er bei Tag und bei Nacht Svādhyāya, heiliges Rezitieren und Studium; und keineswegs ließ er eine Gesinnung aufkommen, die aus weltlicher Geburt entspringt.

Word by Word

• तत्रस्थः: being there (situated there)
• तत्रस्थः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तत्र (अव्यय) + स्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव/तत्पुरुषप्राय: तत्र स्थितः; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Emphasis/Addition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि (even/also)

• दिवा: by day
• दिवा: Sambandha (Time/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: दिवा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (by day)

• नक्तम्: by night
• नक्तम्: Sambandha (Time/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नक्तम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (by night)

• स्वाध्यायम्: self-study, recitation
• स्वाध्यायम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वाध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• प्रकरोति: does, performs
• प्रकरोति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र- कृ (धातु)
• Form: लट् (Present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• जन्मोत्थजाम्: arising from birth
• जन्मोत्थजाम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन्म (प्रातिपदिक) + उत्थ (उद्-स्था/उत्था, प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक/प्रत्ययार्थ)
• Form: तत्पुरुष: जन्मतः उत्थिता (जन्मोत्था) + ज (उत्पन्न); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘बुद्धिम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• बुद्धिम्: thought, notion, intellect
• बुद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन

• कथंचित्: in any way
• कथंचित्: Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कथंचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (in any way, somehow)

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपि (even)

• चिन्तयेत्: should think/ponder
• चिन्तयेत्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

Speaker

Narrator (contextual)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A womb-lotus with an unborn sage in miniature yogic posture, holding a rosary or manuscript; day and night shown as a split background (sun/moon) indicating uninterrupted svādhyāya; worldly symbols (crown, coin, weapon) fade away outside the aura.

Characters & Entities

• Vyāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Constant svādhyāya and detachment from worldly identity are presented as marks of a liberation-oriented life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named in this verse; the chapter belongs to a tīrtha-māhātmya framework.

What ritualistic prescription is mentioned?

Svādhyāya (regular recitation/study) is the implied practice; no other ritual is specified.