Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 8
Devanagari script
त्वं प्राप्य मानुषं देहं शूद्रयोनौ व्यवस्थितः । जातिक्षयकृतं दुःखं प्रभूतं सेवयिष्यसि
Transliteration
tvaṃ prāpya mānuṣaṃ dehaṃ śūdrayonau vyavasthitaḥ | jātikṣayakṛtaṃ duḥkhaṃ prabhūtaṃ sevayiṣyasi
Translation
„Nachdem du einen menschlichen Leib erlangt hast, wirst du in eine Śūdra-Geburt versetzt werden und reichliches Leid erdulden, das aus dem Verlust von Stand und Varṇa erwächst.“
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीयपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
प्राप्यhaving obtained
प्राप्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्य (कृदन्त; ल्यप्/क्त्वान्त-अव्यय)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्यय (absolutive/gerund)
मानुषम्human
मानुषम्:
Visheshana (of देहम्)
TypeAdjective
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
देहम्body
देहम्:
Karma (Object of प्राप्य)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
शूद्र-योनौin a Śūdra womb/birth
शूद्र-योनौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक) + योनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (शूद्रस्य योनिः)
व्यवस्थितःsituated / established
व्यवस्थितः:
Karta (as predicate of त्वम्)
TypeAdjective
Rootवि + अव + स्था (धातु) → व्यवस्थित (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्तः (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
जाति-क्षय-कृतम्caused by loss of caste/status
जाति-क्षय-कृतम्:
Visheshana (of दुःखम्)
TypeAdjective
Rootजाति (प्रातिपदिक) + क्षय (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत (क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (जातिक्षयेन कृतम्)
दुःखम्sorrow
दुःखम्:
Karma (Object of सेवयिष्यसि)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
प्रभूतम्abundant / great
प्रभूतम्:
Visheshana (of दुःखम्)
TypeAdjective
Rootप्रभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सेवयिष्यसिyou will undergo/experience
सेवयिष्यसि:
Kriya (Action)
TypeVerb
Rootसेव् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन, परस्मैपद
Speaker
Māṇḍavya
Tirtha Mahatmya
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A prophetic vision-like tableau: Dharmarāja’s regal form shadowed by the impending human birth and the sorrow of diminished status; Māṇḍavya’s words hang like a decree.
Characters & Entities
M
MāṇḍavyaD
DharmarājaFAQs
The verse dramatizes karmic and moral consequence through a curse narrative, warning against misuse of authority.
No site is explicitly mentioned in this line.
None.