Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10
Devanagari script
एवमुक्त्वा स मांडव्यो धर्मराजं ततः परम् । प्रस्थितो रोषनिर्मुक्तो वांछिताशां प्रति द्विजाः
Transliteration
evamuktvā sa māṃḍavyo dharmarājaṃ tataḥ param | prasthito roṣanirmukto vāṃchitāśāṃ prati dvijāḥ
Translation
Nachdem Māṇḍavya so zu Dharmarāja gesprochen hatte, brach jener Brāhmaṇa auf, vom Zorn befreit, hin zu dem Ort, den er begehrte.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriya-visheshana
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: thus)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala-kriya
TypeIndeclinable
Rootवच् (धातु) → उक्त्वा (क्त्वान्त-अव्यय)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund)
सःhe
सः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
माण्डव्यःMāṇḍavya (sage)
माण्डव्यः:
Karta (Apposition)
TypeNoun
Rootमाण्डव्य (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
धर्मराजम्Dharmarāja (Yama)
धर्मराजम्:
Karma (Object of उक्त्वा)
TypeNoun
Rootधर्मराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (धर्मस्य राजा)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb: then/from there)
परम्afterwards
परम्:
Kriya-visheshana
TypeIndeclinable
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formअव्ययप्रयोगः (afterwards/thereafter)
प्रस्थितःdeparted
प्रस्थितः:
Karta (Predicate of सः)
TypeVerb
Rootप्र + स्था (धातु) → प्रस्थित (कृदन्त; क्त-प्रत्यय)
Formभूतकृदन्तः (past participle; intransitive), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रोष-निर्मुक्तःfreed from anger
रोष-निर्मुक्तः:
Visheshana (of सः)
TypeAdjective
Rootरोष (प्रातिपदिक) + नि + मुच् (धातु) → निर्मुक्त (क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (रोषात् निर्मुक्तः)
वाञ्छित-आशाम्desired direction/goal
वाञ्छित-आशाम्:
Karma (Object with प्रति)
TypeNoun
Rootवाञ्छित (प्रातिपदिक/कृदन्त) + आशा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (वाञ्छिता आशा)
प्रतिtowards
प्रति:
Gati/Direction marker
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय/उपसर्गवत्)
Formअव्यय (उपपद; governs accusative)
द्विजःthe twice-born (Brahmin)
द्विजः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Speaker
Sūta (narrative voice implied by flow)
Visual Art Cues
Scene: Māṇḍavya turns away from Dharmarāja’s court, his posture softened; the aura of anger dissipates as he walks toward a luminous path, suggesting a sacred destination.
Characters & Entities
M
MāṇḍavyaD
DharmarājaS
Sūta (implied)FAQs
Even intense moral confrontation is meant to return to composure; the sage leaves after restoring a principle of dharma.
No tīrtha is specified in this transition verse.
None.