Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 78

तं देवं सुकलत्राढ्यं तथैव परिपूजयेत् । त्रयोदश्यां द्विजश्रेष्ठाः केसरैः कुंकुमोद्भवैः

taṃ devaṃ sukalatrāḍhyaṃ tathaiva paripūjayet | trayodaśyāṃ dvijaśreṣṭhāḥ kesaraiḥ kuṃkumodbhavaiḥ

O Bester der Zweimalgeborenen, ebenso soll man jene Gottheit verehren—die mit einer glückverheißenden Gemahlin begabt ist—am Trayodaśī, indem man Safran und die duftenden Pulver darbringt, die aus Kuṅkuma hervorgehen.

तम्that (him)
तम्:
Karman (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
देवम्the deity
देवम्:
Karman (कर्म; apposition to तम्)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सु-कलत्र-आढ्यम्rich in a good spouse
सु-कलत्र-आढ्यम्:
Karman-samānādhikaraṇa (कर्म-समानााधिकरण/attributive to देवम्)
TypeAdjective
Rootसु (अव्यय/उपसर्ग-सदृश) + कलत्र (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तथाthus
तथा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
परि-पूजयेत्should worship
परि-पूजयेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; उपसर्ग: परि
त्रयोदश्याम्on the thirteenth (lunar day)
त्रयोदश्याम्:
Adhikarana (अधिकरण/Locative of time)
TypeNoun
Rootत्रयोदशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कालाधिकरण (time-locative)
द्विज-श्रेष्ठाःbest of the twice-born (Brahmins)
द्विज-श्रेष्ठाः:
Karta (कर्ता/Subject; understood with परिपूजयेत् as eligible agents)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे/कर्तरि प्रयोग (context: addressed/mentioned)
केसरैःwith saffron threads/pollen
केसरैः:
Karana (करण/means)
TypeNoun
Rootकेसर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
कुङ्कुम-उद्भवैःarisen from saffron (i.e., saffron-produced)
कुङ्कुम-उद्भवैः:
Karana (करण; qualifier of instrument)
TypeAdjective
Rootकुङ्कुम (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying केसरैः)

Narrator (contextual Purāṇic narration; likely Sūta in the broader Tīrthamāhātmya frame)

Tirtha: Śrīhāṭakeśvara-kṣetra (Saubhāgya-kūpikā associated)

Type: kshetra

Listener: Naimiṣāraṇya sages

Scene: A brāhmaṇa devotee performs Trayodaśī worship to a deity with consort, offering saffron and kumkuma powders; the shrine is near a sacred well/stone emblem of the kṣetra.

D
Deva (deity with consort)

FAQs

Auspiciousness (saubhāgya) is cultivated through timely, reverent worship, especially when performed according to tithi-based dharma.

The Śrīhāṭakeśvara-kṣetra context within the Nāgara Khaṇḍa’s Tīrthamāhātmya is being praised.

Worship on Trayodaśī (13th lunar day) with offerings of kesara (saffron) and kuṅkuma-derived fragrant substances.